50 bin göçmene ne olacak?

BMGenel Sekreteri Kofi Annan 'ın 4'üncü ve son planını taraflara iletmesinin ardından 24 Nisan'da yapılacak referandumu olumlu ve olumsuz yönden etkileyecek sorunlar gündemin en üst sıralarına yerleşti. Plan gereğince, çözümün ardından ilk 104 gün içerisinde 6, ilk 6 ay içerisinde 2 ve ilk bir yıl içerisinde 4 olmak üzere toplam 12 köyün Rumlara devredilmesiyle ortaya çıkacak göç sorununun ne şekilde ve hangi proje kapsamında çözümleneceği henüz bilinmiyor. Çözüm yanlısı Kıbrıslı Türkler, ilk 12 ay içerisinde yer değiştirecek 10 köye ilaveten daha sonraki aşamalarda 54 yerleşim biriminin daha Rumlara devredileceğini, böylelikle 50 bini aşkın insanın göçmen durumuna düşürüleceğini anımsatarak ''Eğer bu insanların rehabilitasyonu için somut projeler sunulmaz ve halk tatmin edilmezse o zaman barış istenmesine karşın Türk halkından hayır oyu çıkar'' görüşünde birleşiyorlar. Avrupa Birliği'nin Genişlemeden Sorumlu Üyesi Günter Verheugen 'ın dünkü Kıbrıslı Türkler için 200 milyon Euro'luk bir bütçenin hazır olduğuna ilişkin açıklamasından tatmin olmayan Kıbrıslı Türkler, Annan Planı'na destek veren ve sonuçtan memnun kaldığını açıklayan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan 'ın, referandum öncesinde somut projelerle halkı tatmin etmesi gerektiğine dikkat çekiyorlar. Türkiye İskân Bakanlığı'nın görevlendirdiği bir bürokratın geçen günlerde KKTC'yi ziyaret ederek yeni yerleşim birimleriyle ilgili çalışmalar yaptığına dikkat çeken yetkililer, bunun yetersiz olduğunu, ilk 6 köyün çözümden 104 gün sonra boşaltılacağını ve bu kadar kısa süre içerisinde yeni konut yapımının olanaksız olduğunu belirtiyorlar. Cumhuriyet'e konuşan bir başka kaynak ise plan çerçevesinde bir çözüme gidilmesi halinde 30 yıllık mülkünü kaybedecek Kıbrıslı Türklerin çok ciddi psikolojik sorunlarla karşılaşabileceklerini anımsatarak yeni rehabilitasyon projelerinin inandırıcı olabilmesi için bizzat Erdoğan'ın halka güvence vermesi gerektiğine dikkat çekti. Planın son şekli Revize edilen plan, Türk tarafının bazı endişelerini ortadan kaldırırken Rum tarafına önemli tavizler veriyor. Daha önceki plana göre şu değişiklikleri içeriyor: 1- Derogasyonların kaldırılması: Türklerin kişi başına düşen milli gelirleri Rumların elde ettiği milli gelirin yüzde 85'ine ulaştığında veya 20 yılda tüm sapmalar kaldırılıyor. 2 - Anlaşma, Yunanistan ve Türkiye parlamentolarınca onaylandıktan sonra geçerli oluyor. 3 - Türk ve Yunan kökenlilerin yerleşimine ilişkin daimi sapma yüzde 5 oranında kalıyor ve 19 yılda kaldırılıyor. 4 - 2018'den itibaren adada sadece 650 Türk ve 950 Yunan askeri kalacak. İki ülkenin bu konuyu her 5 yılda bir yerine her 3 yılda bir gözden geçirmesi karara bağlanıyor. 5 - UNFICYP (BM Barış Gücü) Rum tarafına iade edilecek bölgeleri 3-6 ay önceden gözetleme yetkisi alıyor. 6 - Geri dönmeyecek Rum göçmenlere, Türk devletindeki mülklerinin üçte birini geri alma ve siyasi hakları olmaksızın kuzeyde yaşama hakkı sağlanıyor. 7 - Göçmen olmayan Rumların Kıbrıs Türk oluşturucu devletindeki konaklama hakları haftada 3 geceden yılda 150 güne çıkarılıyor. 8 - Barış Gücü'nün ilk 3 yıllık giderlerinin yarısını Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin, yarısını BM'nin, 3 yıldan sonraki giderlerin 2/3'ünü Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin karşılaması öngörülüyor. 9 - Kuzey'de mülkü bulunan fakat mülkünü geri alamayan Rumlara Mal Mülk Komisyonu tarafından verilecek, para yerine geçerli bonolarla Kıbrıs Türk oluşturucu devletinden mülk satın alma hakkı veriliyor. 10 - Türkçe, AB dili olarak kabul ediliyor. 11 - KKTC'de yaşayan 40 bini aşkın Türk vatandaşının adada kalması kabul ediliyor. CUMHURİYET 02.04.2004