İşte yeni Kıbrıs devleti

Son plana göre, Türkiye'ye tek yanlı müdahale hakkı kazandıran 'Garanti Antlaşması' kalıyor. Kıbrıs Türk devleti resmen BM tarafından tanınıyor. Türk tarafının siyasi kazanımlarına karşılık, Rum göçmenlerin hemen hepsi, eski mülklerine dönme olanağı buluyor. Rum tarafı ayrıca Türk askerinin 2018'e kadar adadan çıkmasını sağlamış oluyor... Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan 'ın, İsviçre'de son şeklini verdiği Kıbrıs'la ilgili çözüm planı, Türk ve Rum toplumu arasındaki bazı dengeleri korumak amacıyla al-ver mantığına dayanıyor. Plan, Türk tarafının özellikle siyasi ve ekonomik alandaki bazı ciddi endişelerini ortadan kaldırırken, ortaya koyduğu bazı koşulları ise karşılamıyor. Plan uyarınca adada iki topluma ve iki devlete dayalı bir ortaklık kuruluyor. Böylelikle, bir Rum devleti görüntüsünde olan Kıbrıs Cumhuriyeti ortadan kalkıyor, yerine Türk ve Rum devletlerinin katılımıyla yeni bir ortaklık devleti kuruluyor. Kıbrıs Türk devleti ilk kez Birleşmiş Milletler tarafından resmen tanınmış oluyor. Ortak devletin senatosunda eşitlik hakkı elde eden Türk devletinin ayrı yasama, yürütme ve yargı organlarına sahip olması, Türkçenin AB dili olarak kabul edilmesi, Başkanlık görevini 40 ay Rum, 20 ay da Türk'ün yapacak olması da önemli siyasi kazanımlar arasında yer alıyor. Rum tarafı ise, halen dünya tarafından tanınan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin sahipliğinden vazgeçme karşılığında, 1974 barış harekâtıyla birlikte Türk kontrolüne geçen mülklerinin çok büyük bir bölümünü geri alma şansını yakalıyor. Böylelikle Rum liderliğinin 1974'ten beri sürdürdüğü ''Tüm göçmenler evlerine dönmelidir'' sloganı hayata geçirilmiş oluyor. Rum tarafının, göçmenlerin yanı sıra ana koşullarından biri olan Türk askerinin adadan çıkması da, planda takvime bağlanıyor. Buna göre, adadaki 39 bin 350 kişilik Türk askeri varlığı çözümden sonraki ilk 2 yıl içinde 6 bine, 2011 yılında sonra da 3 bine düşüyor. Takvim uyarınca 2018'den itibaren adada sadece 650 Türk askeri, 950 de Yunan askeri kalıyor. Annan Planı'nın 24 Nisan'da gerçekleşecek referandumda onaylanması halinde yeni Kıbrıs Devleti'nin organları için ilk seçimler 13 Haziran'da Avrupa Parlamentosu seçimleriyle birlikte yapılacak. Avrupa Parlamentosu'na 4 Rum, 2 de Türk milletvekili seçilecek. Seçimlerde, devleti yönetecek olan 6'sı Rum 3'ü Türk Başkanlık Konseyi üyelerinin yanı sıra senatoda görev yapacak 24'er kişilik temsilciler de belirlenecek. Yeni hükümetin resmen göreve başlayacağı 1 Temmuz 2004 tarihine kadar (13 Haziran-1 Temmuz) Rum lideri Tasos Papadopulos geçici başkan, KKTC Başkanı Mehmet Ali Talat da geçici başkan yardımcısı olarak görev yapacak. Merkez Bankası, başkan ve başkanvekili, 5 yönetim kurulu üyesinin yanı sıra para politikasını belirleyecek 7 kişilik bir komiteden oluşacak. Geçerli para birimi halen Rum yönetimi tarafından kullanılan Kıbrıs Lirası olacak. Türk tarafı ne kazandı? Annan Planı'nın son şekline göre Türk tarafının önemli kazanımları şu başlıklar altında toplanıyor: 1- Yeni Kıbrıs Cumhuriyeti Türk ve Rum ortaklığına dayalı 2 devlet tarafından kuruluyor. Türk devleti BM ve AB tarafından resmen tanınıyor ve AB üyeliği kazanıyor. 2- Türkçe AB dili oluyor. 3- Senatoda 24+24 tam eşitlik sağlanıyor. 4- Devlet Başkanlığı anlamına gelen Konsey Başkanlığı'nı 40 ay Rum, 20 ay da Türk üstleniyor. 5- Başkanlar Konseyi 6 Rum, 3 Türk üyeden oluşuyor. Bunlardan sadece 6'sının, yani 4 Rum, 2 de Türk üyenin oy hakkı bulunuyor. 6- Bakanlar kurulunda AB bakanlığı Rum'a, Dışişleri Türk'e veriliyor. Böylelikle 1960'ta olduğu gibi Rum Cumhuriyeti görüntüsü ortadan kaldırılıyor. 7- Geçiş dönemi 3 yıldan 3.5 yıla çıkarılıyor ve yerinden oynayacak Türklerin rehabilitasyonu için daha uzun bir süreç yakalanıyor. 8- İki kesimlilik, ayrı yasama, yürütme ve yargı olmasıyla kuvvetlendiriliyor. Türk devleti uluslararası statüye sahip oluyor. 9- Toplam 45 bin Türk vatandaşı adada kalıyor. Bunun için isim listesinin 10 Nisan'a kadar Annan'ın elinde olması gerekiyor. 10- Federal devlette görev yapacak 6 bin kişilik kamu kontenjanının 2 bin 500'ü Türklere veriliyor. Annan Planı'nın son şekline göre Rum tarafının önemli kazanımları şu başlıklar altında toplanıyor: Rum tarafı ne kazandı? 1- Rum göçmenler, 1974'te terk ettikleri ev, bahçe ve işyerlerinin büyük bir bölümüne geri dönüyor. İlk 3.5 yıl içerisinde Türklerin boşaltacağı 64 köy Rum idaresine geçiyor ve yaklaşık 100 bin Rum'un bu köylere yerleştirilmesi öngörülüyor. Türk devletinde kalacak Rum mülklerinin üçte biri de sahibine geri veriliyor. Mülkünün tamamını alamayan Rum'a yüzde 66'lık mal kaybı karşılığında bono veriliyor. Bono sahibi, Türk bölgesinden mülk alma hakkı kazanıyor. 2- Akdeniz'in en görkemli turizm bölgelerinden biri olan kapalı Maraş kenti 30 yıldan sonra Rum idaresine geçiyor. 3- Türk askeri 14 yıl içinde tamamen adadan çekilmiş oluyor. (650 kişilik sembolik birlik hariç.) 4- Adada yaşayan Türk vatandaşlarının yarısı geri gönderiliyor. 5- Kıbrıs, AB'ye bir bütün halinde girmiş olacağından, sınır ihlalleri ve kaçakçılık endişesi ortadan kalkmış oluyor. 6 - Serbest dolaşım tamamen serbest oluyor, Türk devletinde ikamet hakkı ise yılda 150 güne çıkarılıyor. 7- Merkez Bankası'nın yönetiminde Rum çoğunluk egemen oluyor, Kıbrıs Lirası geçerli para birimi oluyor. 8- Rum ürünleri 70 milyonluk Türkiye pazarına açılıyor. Cumhuriyet 03.04.2004