Bir OECD tüketicisi dört Türke bedel

Türkiye'nin satın alma gücüne göre kişi başına gelirinde önemli bir artış sağlanamazken, fiyat seviyesi gelişmiş ülkeler ortalamasının yarısına ulaştı. Kalkınmış ülkelerin oluşturduğu Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı'nın (OECD) en yoksul ülkesi konumunu sürdüren Türkiye'de, geçen yılki büyümeye ve enflasyondaki düşüşe rağmen satın alma gücü bazında kişi başına düşen ortalama gelir yerinde saydı. Kişi başına gelirinin endeks değeri 26 ile OECD ortalamasının dörtte biri düzeyinde bulunan Türkiye'de, fiyatlar genel seviyesi ise OECD ortalamasının yarısı olan 50'ye kadar ulaştı. Bu durum Türkiye'nin geçmişte sahip olduğu gelişmiş ekonomilere göre düşük gelir seviyesini ucuzluğuyla dengeleme imkânının da ortadan kalktığına işaret ediyor. OECD, ülkelerin kişi başına gelir ve fiyat düzeylerini satın alma gücü paritesiyle hesapladı. Farklı para birimlerinin satın alma gücünü eşitleyerek ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarını yok edip ulusal para birimlerini ortak bir para birimine dönüştürmeye yarayan satın alma gücüne göre 2003 yılı için 1 dolar 757 bin 375 lira olarak esas alındı. Başka bir ifadeyle ABD'de 1 dolara alınabilen bir sepet mal için Türkiye'de 757 bin 376 lira ödenmesi gerekti. Avrupa'nın refahı yüksek Söz konusu satın alma gücü paritesi esas alınarak yapılan hesaplamaya göre, 2003 yılında OECD ülkelerinde 100 olan kişi başına düşen GSYİH Türkiye'de sadece 26 olarak gerçekleşti. Türkiye'de kişi başına gelir 2002 yılında da aynı düzeyde bulunuyordu. Türkiye bu değerle 30 OECD üyesinin satın alma gücü en düşük ve en yoksul ülkesi konumunda kaldı. Kişi başına gelir düzeyinin 15 AB ülkesinde 103 ile OECD ortalamasının üstünde, AB ülkeleri de dahil OECD üyesi Avrupa ülkelerinde ortalama 101 olduğu hesaplandı. Buna göre Türkiye'de satın alma gücü paritesine göre kişi başına düşen ortalama gelir OECD, AB ve Avrupa OECD ülkeleri ortalamasının dörtte biri düzeyinde seyrediyor. OECD içerisinde en yüksek kişi başına gelire 194 ile Lüksemburg sahip bulunuyor. En zengin ülke olan Lüksemburg ile Türkiye arasında kişi başına gelirde yaklaşık yedi katlık bir fark oluştu. En yüksek düzeyde kişi başına gelire sahip Türkiye'deki fiyat düzeyi 2001 yılında 39, 2002 yılında ise 45 seviyesinde bulunuyordu. Fiyatlarda fark kapanıyor Kişi başına gelirde OECD'nin en düşük düzeyinde bulunan Türkiye, fiyatlar düzeyinde ise Slovakya ve Polonya'dan sonra OECD'nin en ucuz ülkesi konumunda seyrediyor. Ancak, TL'deki değerlenme nedeniyle Türkiye'deki fiyat düzeyi diğer ülkelere giderek yaklaşıyor. OECD'de ortalama 100 olan fiyat düzeyi 15 AB ülkesinde 95, Avrupa bölgesi OECD ülkelerinde ortalama 103 düzeyinde bulunuyor. Türkiye ekonomisinin yüzde 5.9 büyüdüğü 2003'te cari dolar kuruyla ise kişi başına gelir 2 bin 598 dolardan 3 bin 383 dolara yükseldi. Ancak bu yükseliş büyük ölçüde Türk Lirası'nın değerlenmesinden kaynaklandı. Oysa OECD'nin yaptığı hesaplamalar, TL'nin değerlenmesiyle gelen bu sanal zenginliğin satın alma gücü açısından olumlu hiçbir etkisi olmadığını gösteriyor. Türkiye'de enflasyon düşerken fiyatlar genel düzeyinin satın alma gücü açısından önemli ölçüde yükselmesi de yine aynı nedenden kaynaklandı. Türkiye'de döviz kurlarındaki düşüş nedeniyle dolar bazında fiyatlar önemli ölçüde arttı. RADİKAL 16.04.2004