Plana 'evet'in 95 zararı

TUSAM tarafından ''Annan Planı'na Evet'in 95 Zararı'' başlığı altında hazırlanan rapor, ikamete getirilen yüzde 18'lik sınırlama, mülkiyet, Türk kesimine bırakılan topraklar, ekonomik yapı, Türk askerlerinin durumu, derogasyonlar, sınırların durumu, egemenlik, siyasi eşitlik gibi konuları içeriyor. Rapora göre, planın kabul edilmesi durumunda ortaya çıkacak zararlar şöyle: İkamet: Planın Türk kesimine göç edecek Rumların Türk nüfusuna oranının yüzde 18'den fazla olmayacağını içermesine karşın Karpaz bölgesindeki Dipkarpaz, Yeni Erenköy, Sipahi ve Adaçay köylerine eski Rum sakinleri hiçbir sınırlamaya ve kısıtlamaya tabi olmaksızın geri dönebilecekler. 1974'ten sonra güneye göçmüş ve bugün yaşı 65'i geçmiş olan Rumlar, 5 yıllık sınırlamaya bağlı olmaksızın, kuzey kesimindeki eski topraklarına geçebilecekler. Ayrıca yüzde 18'lik oran AB hukukuna karşı koruma altına alınmadığı için AB'ye girişten hemen sonra AB Adalet Divanı'nda davalar yoluyla bu sınırlama delinebilecek. Mülkiyet: Plana göre Rumlar, 1974'te bıraktıkları mülklerin en çok üçte birini geri alabilmektedirler. Kalan üçte ikilik bölüm üzerindeki mülkiyet ihtilafı ise takas ya da tazminat yolu ile çözüme kavuşturuluyor. Takas ve tazminatın, 10 milyar dolarlık bir bütçe gerektirdiği ifade ediliyor. Plana göre bu maliyet ABD, AB ve uluslararası finans kuruluşlarınca karşılanacak. Yani ortada oluşturulmuş bir fon bulunmamakta sadece muhtemel finansörlerden bahsedilmektedir. Ancak bu finansörlerin 10 milyar dolarlık bütçeyi neyin karşılığında sağlayacağı bilinmemekte. Mülklerin üçte ikisini almayı kabul eden Rumlar, bu bonolar karşılığında KKTC'nin dilediği yerinden mülk almaya hak kazanmakta. Yer değiştirmek zorunda kalacak 48 bin 900 Türk için 3-4 ay içinde kimin, nerede, nasıl ve hangi parayla bu konutları inşa edeceği belli değil. Malların değerlerinin hesaplanması kuralına göre, Türklerin güneyde terk ettikleri mallar ne kadar değerli olursa olsun kuzeyde edindikleri malları almayacaklar. Topraklar: Türklerin tarımsal amaçlı kullanabilecekleri toprak sadece yüzde 6.5'tir. Adada 3 milyon 302 bin dönüm Rumların, 1 milyon 15 bin dönüm de Türklerin arazisi bulunmaktadır. Türklerin arazisinin 600 bini güneyde, 400 bini kuzeydedir. Böylece, bu plan ile Türkler, topraklarının yüzde 6.5'ini kaybedecek. Türklerin elinde bulunan ama Türklere ait olmayan topraklar ise 1002.38 km2. Ekonomik yapı: Planın uygulamaya geçmesi ile 1350 işyeri kapanacak, çalışan nüfusun yüzde 15'i işsiz kalacak. Planın kabul edilmesi durumunda tarımda, hububat üretiminin yüzde 70'i, sebze üretiminin yüzde 50'si, narenciye üretiminin yüzde 67'si, patates üretiminin yüzde 75'i kaybedilecek. Böylece tarım sektöründe toplam kayıp 127 milyon dolar civarında olacak. Plan ile 442 ticarethane, 188 otel ve lokantanın Rumlara terk edilmesi ile 43 milyon dolar; imalat sektöründe 160 işyerinin Rumlara terk edilmesi ile de 12 milyon dolar milli gelir kaybı olacak. Türk askerlerinin durumu: Plana göre, Lefkoşa-Gazimagosa anayolunun güneyi BM kontrolüne verilecek ve bu bölgeye Türk askeri geçemeyecek. Türk askeri, yabancı askerlerin teftişine tabi olacak ve yabancı komutanların emirlerine göre hareket etmek zorunda kalacak. BM Barış Gücü denetimine girecek bölgelerde, BM yetkilileri yerel yönetimlere ve polise emir vermenin yanı sıra Kıbrıslı Türklerin bu bölgelere girişini yasaklama yetkisine sahip olacaklar. CUMHURİYET 19.04.2004