Bu nasıl 'iyi' ekonomi?

Dünya Bankası'nın Küresel Kalkınma Raporu'na göre 'en borçlu ülkeler' arasındaki Türkiye, toplam 131.6 milyar dolarlık dış borçla 7'nci sırada. Satın alma gücü paritesine göre yapılan sıralamada ise 208 ülke arasında Makedonya ve Tunus'tan sonra 96. sırada. Vergide kayıt dışı sorununu çözeceğini sürekli olarak tekrarlayan hükümet, bu konuda da sınıfta kaldı. İşadamları ile doktor, avukat ve diğer serbest meslek erbabının martta verdiği gelir vergisi beyannameleri, söz konusu kişilerin, yanlarında çalıştırdıkları odacı ve işçiler kadar bile kazanamadığını ortaya koydu. Ya çalışanlar?.. DİE'nin verilerine göre, 2000-2003 arasında işçi ücretleri, reel olarak dörtte bir oranında azaldı. Eriyen ücretlerle ay sonunu getirmekte zorlanan yurttaş, bu kez kredi kartlarına yüklendi. Ve gelinen nokta: Bankaların sorunlu hale gelen kredi kartı alacakları, ilk üç ayda yüzde 20'ye yakın büyüyerek 350 trilyon lirayı geçti. İşsizliğin giderek kronikleştiği ülkede "ekonominin nasıl olduğu" sorusuna belki de en iyi yanıtı 2. kez Kamu Personeli Seçme Sınavı için kuyrukta bekleyen Buket Ünel, "Burası Türkiye... Gençlerin başka şansı var mı?" diyerek veriyor. Vergide adaletsizlik doludizgin İktidara geldiğinden beri vergide kayıt dışı sorununu çözeceğini sürekli olarak tekrarlayan hükümet bu konuda sınıfta kaldı. İşadamları ile doktor, avukat ve diğer serbest meslek erbabının martta verdiği gelir vergisi beyannameleri, söz konusu kişilerin, yanlarında çalıştırdıkları odacı ve işçiler kadar bile kazanamadığını ortaya koydu. Gelir vergisi beyannamelerine göre, işadamı, doktor, avukatların aylık geliri, asgari ücretli ya da odacının brüt 423, net 303 milyon liralık asgari ücretinin altında kaldı. Mart ayı beyanlarına göre, deri sanayicileri ayda 179, lokantacılar 183, müteahhitler 220, kuyumcular ise 336 milyon lira kazandı. En çok kazananlar ise vergi kaçırması mümkün olmayan noterler. Noterleri sanatçı ve eczacılar izledi. Verilere göre, 46 meslek grubunun yer aldığı listede sadece 10 meslek mensubunun aylık ortalama geliri milyar sınırını geçti. Listeye göre, zaten bütün işlemlerini belgelendirmek zorunda olan noterler, aylık 19 milyar 394 milyon 670 bin liralık ortalama kazanç ile Türkiye'nin en zengin meslek grubu oluyor. Onları, 3 milyar 53 milyon 621 bin liralık gelir ile sanatçılar izlerken eczaneler 2 milyar 430 milyon 506 bin liralık ortalama kazanç ile üçüncü sırada yer aldı. Verilere göre, geçen yıl bayi payları yükseltilen akaryakıt istasyonlarının, verdikleri gelir vergisi beyannamelerine göre aylık gelirleri yarı yarıya düştü. Geçen yılki vergi beyannamelerinde, aylık ortalama 1 milyar 540 milyon 356 bin lira kazanç bildirimi nde bulunan akaryakıt istasyonları, bu yıl verdikleri beyannamelerde söz konusu tutarı 722 milyon 548 bin liraya indirdi. Böylece bir önceki yıl ayda ortalama 286 milyon 193 bin lira gelir vergisi ödeyen istasyonların, 2003 gelirleri için bu yıl ödeyecekleri aylık vergi de 97 milyon 204 bin liraya geriledi. Türkiye 'en borçlular' liginde IMF ve Dünya Bankası başta olmak üzere uluslararası sermaye kuruluşlarından kredi kullanarak kalkınmasını finanse etmeye çalışan gelişmekte olan ülkeler, adeta borç batağında yüzüyor. Gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borçları 2003 yılında 2.4 trilyon dolara ulaştı. Brezilya en borçlu ülke olurken Türkiye listede 7'nci sıradaki yerini korudu. Dünya Bankası'nın Küresel Kalkınma Raporu'nda (Global Development Finance 2004) gelişmekte olan ülkelerin dış borç verileri açıklandı. Buna göre gelişmekte olan 136 ülkenin toplam dış borcu, geçen yıl yüzde 4 oranında net 22.3 milyar dolar artarak 2 trilyon 433.3 milyar dolar oldu. Bu borcun 2 trilyon 69 milyar dolarının orta-uzun, 364.3 milyar dolarının ise kısa vadeli olduğu belirlendi. Gelişmekte olan ülkelerin kamuya ait ve devlet garantili dış borç stoku geçen yıl yüzde 4.3 artarak 1 trilyon 536.2 milyar, özel sektör borçları da yüzde 3.5 artışla 897.1 milyar dolara yükseldi. Raporda, 2002 sonu itibarıyla ülke bazında borç miktarları da yer aldı. Buna göre anılan yıl itibarıyla Brezilya 227.9 milyar dolarla en borçlu ülke oldu. Borç tutarında Brezilya'yı 168.3 milyar dolarla Çin, 147.5 milyar dolarla Rusya, 141.3 milyar dolarla Meksika, 132.3 milyar dolarla Arjantin, 132.2 milyar dolarla Endonezya izledi. Türkiye ise toplam 131.6 milyar dolarlık dış borçla 7'nci sırada yer aldı. Türkiye'nin dış borcunun 83.9 milyar dolarını kamu tarafından ve devlet garantisiyle alınan borçlar, 47.6 milyar dolarını ise özel sektörce kullanılan krediler oluşturdu. Gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borçlarının 1995-2003 döneminde yüzde 22.3 oranında 443 milyar dolar arttığı belirlendi. Bu dönemde, Latin Amerika ve Karayip ülkeleri grubunda yer alan gelişmekte olan ülkelerin toplam borcu 150 milyar dolarlık net artışla 762 milyar dolara, Türkiye'nin de aralarında yer aldığı Avrupa ve Orta Asya bölgesinin borcu 228.4 milyar dolar artarak 577.4 milyar dolara ulaştı. Satın alma gücünde 96'ncıyız Türkiye, satın alma gücü paritesine göre yapılan sıralamada, 208 ülke arasında 96. sırada yer aldı. Dünya Bankası, satın alma gücü paritesine göre kişi başına gelir sıralamasını açıkladı. Buna göre, Türkiye, 2002 verilerine göre yapılan sıralamada 96'ncı oldu. 208 ülke arasında yapılan sıralamaya göre, 6 bin 300 dolarla Türkiye, Makedonya ve Tunus'u takip etti. Sıralamada, Dominik Cumhuriyeti ile Kolombiya gibi ülkeler Türkiye'nin gerisinde kaldı. Dünya Bankası'nın verilerine göre, Türkiye, hâlâ orta gelirli ülkeler grubunda yer alıyor. Çalışanın suçu ne? Ödenen vergiler, en çok vergi ödeyen kesimin çalışanların olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Geçen yılki 5.7 katrilyon liralık vergi bütçesinin 4 katrilyon lirasını asgari ücretli ve kamu çalışanları ödedi. Türkiye Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirleri Odaları Birliği tarafından Maliye Bakanlığı Kamu Hesapları bülteni verilerine dayanılarak yapılan araştırmaya göre, asgari ücretliler 3 katrilyon liraya yakın vergi ödediler. Bütçe gerçekleşmelerine göre, toplam gelir vergisi içinde asgari ücretlilerin geçen yıl ödediği toplam vergi 2 katrilyon 912 trilyo n lira oldu. Kamu çalışanlarının yıllık toplam vergisi 1 katrilyon 831 trilyon lira, beyana tabi gelir vergisi mükelleflerinin 1 katrilyon 88 trilyon lira ve basit usule tabi vergi mükelleflerinin ödediği vergi de 38 tril yon lira oldu. CUMHURİYET 22.04.2004