Büyük bozgun, büyük göç

Sağduyu ve aklı devre dışı bırakmanın faturasını Osmanlı kadar ağır ödeyen devlet olmadı tarihte. 1876 baharında açıldı facianın perdesi. Hicri 1293 yılına denk geldiği için 93 Harbi diye andığımız karabasan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi ve intiharı, yerine geçen 5. Murad'ın üç ay sonra hal'i ve Abdülhamid'in saltanat makamına geldiği siyasi kargaşanın ortasında imparatorluğun üzerine çöktü. Siyasi istikrarsızlık ve irade yokluğu, hem saltanat hem sadaret makamlarının dış baskılara teslim olması yanında siyasilerin iktidar kavgası katmerledi kayıpların boyutunu. İmparatorluğun Avrupa'daki topraklarının beşte ikisini kaybettik. Doğuda ve batıda kaybedilen arazide yaşayan 5.5 milyon Osmanlı vatandaşı hudutlarımız dışında kaldı. Rus ordusu İstanbul önüne kadar geldi, Kars ve Ardahan 40 sene süren işgali yaşadı. İstanbul, nereye yerleştirileceklerine bakmadan anavatana gelen on binlerce muhacirin akınına uğradı. Nihayet, Ayastefanos Anlaşması'nın Türkiye lehine tadil edilmesinin ödülü olarak (!) da İngiltere'ye Kıbrıs'ı işgal etme hakkını tanıdık. Bugün bu sayfada Batılı ve Rus ressamların çizgilerinden o günleri yansıtan karelere bakasınız istedim. Kabil olsaydı da daha onlarcasını yansıtsaydım... Avni Özgürel RADİKAL 25.04.2004