Avrupa kıtası tek çatıda birleşti

'Yaşlı kıta' Avrupa, komünizmin çöküşünden 15 yıl sonra doğudan-batıya tek çatıda birleşti. Avrupa Birliği (AB), dün gece yarısı sekizi eski Doğu Bloku üyesi olan 10 yeni ülkeyi de içine alarak 25 üyeli, 450 milyon nüfuslu, 20 resmi dilli bir blok haline geldi. Doğuya doğru 1000 kilometre kadar genişleyen birlik, böylelikle Rusya, Beyaz Rusya ve Ukrayna sınırına dayandı. Berlin Duvarı'nın yıkılmasının ardından 'AB hayalleri gören' Polonya, Macaristan, Slovenya, Slovakya, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Litvanya, Letonya ile Malta ve Kıbrıs Rum Kesimi artık muratlarına eren yeni Avrupa demokrasileri. Yeni üye ülkelerin halkları dünden itibaren AB bayraklarıyla donattıkları meydanlarda kutlamalara başladı. Liderleri ise bugün AB'nin 15 ülkesinin liderleriyle dönem başkanı İrlanda'nın başkenti Dublin'de düzenlenecek zirvede atacakları imzalarla birleşmeyi tamamlıyor. 40 yıldır AB'nin yaşadığı 'mutlulukları' tribündeki değişmez koltuğundan izleyen Türkiye ise oyuna gireceği anı iple çekiyor. Dikensiz gül bahçesi değil Almanya Başbakanı Gerhard Schröder'in deyimiyle bugün 'Birçok neslin hayalleri gerçeğe dönüşürken' bu genişleme pek çok Avrupa için barış, istikrar, demokrasi ve refahı kıtanın dört yanına yerleştirme anlamı taşıyor. Ama ticari ve ekonomik anlamda dev bir pazar olan AB 'dikensiz gül bahçesi' olmayacak. Yeni üyelerle Avrupa haritası dörtte bir oranında genişliyor, nüfus 75 milyon artıyor ama yeni üyeler ortak zenginliğe yüzde 5 katkı yapıyor. Yeni üyelerde kişi başına düşen ortalama gelir 15'lerin ortalamasının yüzde 40'ı kadar. Üstelik AB ülkelerinde yeterli kalkınma hızı sağlanamıyor. Yine Doğu Avrupa ülkeleri güvenlik alanında AB'ye değil de ABD'ye yakın duruyor. Birliğin sağlıklı işleyebilmesi için yapılacak düzenlemeleri içeren anayasa çalışmaları da din ve daha fazla söz hakkı için verilen mücadele yüzünden zorlu bir süreç. Haziran sonunda kabul edilmesi beklenen anayasanın bütün üye ülke meclislerinde onayı da gerekiyor. Yine 2007'de üyelik bekleyen Bulgaristan ve Romanya düşünüldüğünde Avrupa'nın sınırlarının nerede biteceği tartışması şimdiden birliği meşgul ediyor. Yeni gelen üyelerin vatandaşları bugünden itibaren 15 eski üye ülkeye gitme ve burada çalışma konusunda bir süre (kimi ülkeler için bu süre yedi yılı buluyor) sınırlamalar altında kalacak ve daha çok malların geçişi serbestleşecek. Eski üyeler için de pazarlarının sonuna dek açılması ve göç gibi düşündürücü konular var. Yeni gelenler de eski üyeler de genişlemeye şüpheyle yaklaşsalar da 'yaşlı kıta' için ümitliler. Türkiye'nin muhatabı artıyor AB'yle müzakerelere başlama çabasındaki Türkiye de artık karşısında 25 muhatap bulacak ve hepsini ikna etmek zorunda kalacak. Üstelik biri Kıbrıs Rum Kesimi. AB'nin ilk aşamada kararlarında eski üyelerin sözünün geçmesine kesin gözüyle bakılması yüreklere su serpiyor. Radikal / 01.05.2004