Konya'da 'ateş serbest'

Bu istemi değerlendiren Türkiye, Samsun ve Trabzon'a deniz üssü kurulmasına dönük nabız yoklama amaçlı önerilere ise ''Montrö Boğazlar Sözleşmesi'' nin zedelenebileceği gerekçesiyle sıcak bakmıyor. ABD'nin Ankara Büyükelçiliği ise Trabzon ve Samsun'a üs istemleri olmadığını, ancak küresel savunma konumunun netleşmesi için çalışmaların sürdüğünü bildirdi. Cumhuriyet 'in gündeme getirdiği Amerikan talepleri, Washington yönetiminin Kafkasya, Ortadoğu ve Akdeniz bölgelerine dönük askeri hedeflerini yerine getirmek için lojistik ve stratejik arayışlarını sürdürdüğünü gösteriyor. Edinilen bilgilere göre ABD, Konya-Karapınar bölgesini ''daha uzun ve sık'' kullanma yönündeki istemini hükümete iletti. Hükümetin hemen yanıt vermediği bu istem değerlendiriliyor. Dışişleri'nden üst düzey bir yetkili, ABD'nin bu istemini doğrularken, ''Türkiye bu bölgeyi askeri eğitim, atış eğitimi yapmak isteyen ülkelere zaten kiralıyor. ABD ise bunu daha sık kullanmak istiyor'' dedi. Karapınar bölgesini en sık kullanan ülkelerin başında İsrail geliyor. ABD: Nihai karar yoktur Dışişleri yetkilisi, ABD ile yapılan görüşmelerde ''İncirlik Üssü'' nün önemini koruduğu tespitinin yapıldığı ancak yeni bir anlaşmanın söz konusu olmadığını da kaydetti. Türkiye, Karadeniz'e kıyısı olan kentlerde deniz üslerinin kurulmasına ilkesel olarak karşı çıkıyor. 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, yabancı ülke savaş gemilerinin boğazlardan geçişine kısıtlamalar getiriyor. Türkiye'nin kendi kıyılarında üs kurdurması ve yabancı savaş gemilerini geçirmesi, özellikle Rusya ile ilişkilerin gerilmesine neden olabilecek bir gelişme olarak görülüyor. ABD Büyükelçiliği'nden yapılan yazılı açıklamada ise ''ABD ortakları, müttefikleri ve dostlarıyla görüş alışverişinde bulunarak küresel savunma konumunu kapsamlı bir şekilde gözden geçirmeyi amaçlamaktadır. Bu konuda verilmiş nihai bir karar yoktur. ABD'nin Türkiye'de yeni askeri üs ya da askeri tesisler kurmak arayışı yoktur, böyle bir önerisi de olmamıştır. İncirlik hava üssünün kullanımına ilişkin yeni bir anlaşma da söz konusu değildir'' dendi. Baykal'dan 'yeni üs' uyarısı ABD yönetiminin Ortadoğu, Kafkaslar ve Hazar havzasının denetimi için Türkiye'yi ''askeri güç merkezi'' olarak kullanma planı tepkilere yol açtı. CHP lideri Deniz Baykal , bölgedeki yanlış stratejiler doğrultusunda Türkiye'nin daha ileri yükümlülüklere, angajmanlara sürüklenmesinin yanlış olacağını bildirdi. CHP lideri Baykal şu görüşleri dile getirdi: ''Yeni askeri altyapı geliştirme çabaları ile Türkiye'nin bölgede daha ileri bir angajmana sürüklenmesi ihtimaline karşı ülkeyi yönetenler çok dikkatli olmalı. Türkiye'nin coğrafyasının, bölgedeki o yanlış stratejinin emrinde kullanılması arayışları konusunda fevkalade dikkatli olunmalı. NATO zirvesi İstanbul'da toplanacak. Türkiye'yi bu bölgede sakıncalı askeri tehditlerin altına sürükleyecek planlara karşı, gerekli duyarlılık gösterilmeli. Türkiye'nin yanlış stratejiler doğrultusunda daha ileri yükümlülüklere sürüklenmesi fevkalade yanlış olur.'' MHP: Kabul edilemez MHP Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Şandır, ABD'nin Türkiye'de yeni üsler ve yığınak istemesinin ''kabul edilemez'' olduğunu söyledi. ABD'nin Büyük Ortadoğu Projesi (BOP) kapsamında bölgeye yerleşmek istediğini belirten Şandır, ''Türkiye'nin ABD'nin üssü haline gelmesi, Türkiye'nin geleceğini tehlikeye atacak bir gelişmedir. Devletin tüm birimleri konuyu ayrıntılı olarak incelemeli ve Türkiye'nin menfaatları açısından gerekli tedbirleri almalıdır'' diye konuştu. ABD'nin resmi açıklamalarında farklı bir tutum takınsa da gerçekte üsler konusunun tartışılmasını istediği ve kamuoyunun tepkisini ölçmek istediğini savunan Şandır, şunları söyledi: ''Bu büyük güçlerin üslubudur. Talep ettikleri konuların tartışılmasını seyrediyorlar, oluşan neticeyi kendi lehlerine çeviriyorlar.'' AKP'nin izlediği ''teslimiyetçi'' politikayı eleştiren Şandır ''AKP zaten dış politikayı ve güvenliği başından beri ABD'ye emanet etmiş durumda'' dedi. CUMHURİYET 19.05.2004