'Meclis izni gerekir'

Irak operasyonu öncesi 1 Mart tezkeresinin TBMM'de kabul edilmemesiyle gerilen ve daha sonra Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın ziyaretiyle yeniden yumuşama sürecine giren Türkiye - ABD ilişkilerinde yeni bir sıkıntı yaşanıyor. ABD'nin, Savunma Ekonomik İşbirliği Anlaşması (SEİA) kapsamında İncirlik Üssü'ne yeniden 48 savaş uçağı konuşlandırmayı planladığı, U - 2 casus uçakları için de talepte bulunduğu öğrenildi. Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral İlker Başbuğ, SEİA kapsamındaki taleplerin karşılanmasında sıkıntı olmadığını, bunun dışındaki taleplerin karşılanabilmesi için hükümet ve Meclis izni gerektiğini söyledi. Ancak Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, SEİA dışındaki taleplere sıcak bakmadığını belirterek, U - 2'lere hava sahasının açılması için gerekli Bakanlar Kurulu kararı için olumsuz mesaj verdi. ABD'nin U-2 talebi Balkanlar, Kafkaslar ve Ortadoğu'daki askeri güçlerini yeniden yapılandıran ABD, İncirlik ve Konya üslerini SEİA kapsamında kullanmak için, 18 Mart'ta Türkiye'ye mutabakat zaptı önerdi. Türkiye'ye konuşlandırmayı planladığı askeri gücün bir bölümünü NATO ve Türkiye ile imzaladığı anlaşmalara göre biçimlendirmeyi öngören ABD'nin U-2'lerle ilgili talebinin, Türk hava sahasının kullanımı ve acil durumlarda İncirlik'e iniş izni kapsadığı öğrenildi. Türk tarafıysa istihbaratın ortak paylaşılmasını önerdi. Taleplere ilişkin görüşmelerde sona yaklaşıldığı, ortaya çıkacak anlaşma metninin de ilgili makamlara iletileceği bildirildi. Hava sahasının U - 2'lere açılabilmesi için Bakanlar Kurulu onayı gerektiği de vurgulandı. Eğitim için kullanılır Başbuğ ise konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu: "Bazı istekler aldık. Üzerinde çalışıyoruz. SEİA çerçevesinde olanlar karşılıklı görüşülür. Karşı taraf SEİA çerçevesinde kullanımı arzu ederse, bu anlaşmanın içine giren konularda sorun olmaz. SEİA çerçevesinde İncirlik'te bulunacak uçaklar, sadece eğitim amaçlı kullanılır. SEİA dışına çıkan talepler ayrı konudur. Siyasi irade ve parlamentonun kararına kadar gidebilecek hususlardır." Başbuğ, ABD'nin Samsun ve Trabzon'da üs kurmaya ilişkin talepleri için de "Onlarla ilgili konuşmamız uygun olmaz. Görüşmeler zaten bitiyor. Resmi görüşlerimizi ilgili makamlara ileteceğiz" dedi. NTV'ye açıklama yapan Gül de, ABD'nin yeni üs, hava ve deniz limanı talebi olduğu yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, "Her şey, 1980'den gelen anlaşma paralelinde gidiyor. Bazı önerileri var. Bu öneriler anlaşma çerçevesinde olursa kabul görecek" dedi. ABD'nin askeri eğitim konusunda bazı talepleri olduğunu da kaydeden Gül, SEİA çerçevesi dışındaki taleplere sıcak bakmadıklarını dile getirdi. Gül'le çelişti Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ise, söz konusu talebin hatırlatılması üzerine Gül'ün aksi yönde bir yanıt verdi. Erdoğan, "Genelkurmayımızdan böyle bir bilgi çıkmadı. Sizin nereden böyle bir bilgi aldığınızı bilmiyorum. Bu tür talepler her zaman olabilir. Kaldı ki, cevap verilecekse hükümet verir" açıklamasını yaptı. Dışişleri yalanlamıştı Dışişleri Bakanlığı ve ABD Büyükelçiliği, konuyla ilgili ilk haberleri yalanlamıştı. Ancak belgelerin yayımlanması üzerine Dışişleri, bir taslak üzerinde Genelkurmay'la Ankara'daki ABD Savunma Ofisi arasında müzakerelerin sürdüğünü duyurmuştu. SEİA, ABD'nin Türkiye'deki askeri tesislerini nasıl kullanacağını belirleyen hükümler içeriyor. ABD, İncirlik'le Konya üslerini NATO kapsamındaki operasyonlarda ve eğitim amaçlı kullanabiliyor. Bakan Gönül: Görüşüm olmaz Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül, Ankara Aydınlar Ocağı'nın düzenlediği "Türk Siyasetinde Son 50 Yıl" konulu toplantıda, gazetecilerin ABD' nin taleplerine ilişkin sorusuna "Görüşüm olmaz" diye yanıt verdi. MİLLİYET 28.05.2004