İttifakta büyük dönüşüm

NATO'nun İstanbul'da 28-29 Haziran'da yapacağı devlet ve hükümet başkanları zirvesi, ittifakın yeni komuta yapısına dönük çalışmaların tamamlanması açısından da önem taşıyor. Yeni sistemde, İzmir'de tüm güney kanadındaki hava operasyonlarından sorumlu ''bölge kuvvet komutanlığı'' kuruluyor. Konya'da da NATO taktik hava eğitim merkezi oluşturulacak. 11 Eylül saldırılarının ardından NATO'nun ABD önderliğindeki ''terörle savaşa'' katılımı ittifakın yapılanmasında radikal değişikliklere gitmesine neden oldu. 2002'deki Prag zirvesinde NATO'nun askeri komutasının, ''ittifakın tüm misyonlarının harekât gereklerini karşılayabilecek daha küçük, daha etkili ve konuşlandırılabilir bir yapıya'' dönüştürülmesi benimsendi. Yeni yapılanmada komuta düzenlemesi coğrafi konum yerine ''işlevselliğe'' dayanıyor. NATO komuta yapısı iki stratejik komutanlık üzerine kurulu: NATO'nun tüm operasyonel işlevi, ittifakın sorumluluk alanlarına bakan Müttefik Harekât Komutanlığı'nda (ACO) toplanıyor. Müttefik Dönüşüm Komutanlığı, (ACT) ittifakın dönüşümü ile ilgili askeri çalışmaları yürütecek. Üç düzeyli komutanlık yapısı ACO, üç düzeyli bir komutanlık yapısına sahip: Belçika'nın Mons kentinde Avrupa Müttefik Komutanlığı Karargâhı (SHAPE) bulunuyor. Bunun komutanlığını da Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı (SACEUR) yapıyor. SHAPE, ittifakın gelecekteki tüm operasyonlarını kontrol edecek ikinci komuta düzeyinde üç yeni ''operasyonel'' karargâhı yönetecek. Bunlar, Brunssum-Hollanda ve Napoli-İtalya'da bulunan iki Müşterek Kuvvet Komutanlığı ile Lizbon-Portekiz'de üslenen müşterek karargâh. Müşterek kuvvet komutanlıklarının, karada üslenen bir birleşik müşterek görev gücü (BMGG) karargâhı sağlamak da dahil olmak üzere ittifak operasyonlarının her türünü üstlenebilmesi gerekiyor. ACO altında da üçüncü komuta düzeyini oluşturan 6 ''bölge kuvvet komutanlığı'' kuruluyor: İzmir-Türkiye ve Ramstein-Almanya'daki iki hava kuvvet karargâhı, Madrid-İspanya ve Heidelberg-Almanya'daki iki kara kuvvet karargâhı ve Napoli-İtalya ile Northwood-İngiltere'de iki deniz kuvvet karargâhı. İzmir'deki bölge kuvvet komutanlığının başında Amerikalı bir general bulunacak. Yunanistan'da kurulacak müşterek hava operasyon merkezini de içerecek olan İzmir'deki karargâh, NATO'nun güney kanadındaki tüm hava operasyonlarından ve hava kontrolünden sorumlu olacak. NATO Tepki Gücü Türkiye'de 3 yeni eğitim merkezi de kurulacak. Konya'da taktik hava eğitim merkezi, Ankara'da barış için ortaklık eğitim merkezi oluşturulacak. Terorizmle mücadele eğitim merkezinin de Türkiye'de açılacağı, ancak yerinin henüz netleşmediği kaydediliyor. NATO Tepki Gücü de yeni yapılanmada önemli bir rol oynayacak. Cumhuriyet, 05.06.2004