BOP'a ilk adım

Zivenin açılış konuşmasını NATO Genel Sekreteri Jaap De Hoop Scheffer ve Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer yaptı. NATO Genel Sekreteri Jaap De Hoop Scheffer, “İttifakın 21. Yüzyılın gerektirdiği şekilde hazır olması için yapacağımız çok şey var... NATO’nun siyasi ve askeri açıdan gerekli yeteneklere sahip olması gerekiyor” derken, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer de, “NATO’nun genişlemeden ve yeni üyelerinden aldığı güç ve güvenle önümüzdeki dönemde daha da başarılı olacağına inancımız sonsuzdur” şeklinde konuştu. ERDOĞAN’IN SÖZLERİ Bu arada, Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı’nda gerçekleştirilen NATO Zirvesi kapsamında Gençlik Zirvesi düzenlendi. Zirvenin açılış konuşmasını, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan yaptı. Başbakan Erdoğan, “Türkiye’nin 21. Yüzyıla yaraşır bir kültür ve medeniyet uyumunun sembolü olabilmeyi, sadece ekonomik ve askeri gücü sayesinde değil, evrenselliği kabul gören değerlere ve bu değerlere katkı yapmak suretiyle bölgeler arası irtibatını ve etkileşimini sağlama özelliğiyle bunu başaracaktır. Güvenlik alanında istikrar yaratıcı bir rol oynayan Türkiye, transatlantik bağların gerçekçi ve sağlam bir zeminde yürütülmesine yardımcı olmaya devam edecektir. Tabiatıyla Türkiye’nin arzuladığı hedef, tüm müttefiklerle ortaklaşa başarılabilecek bir hedeftir. Bunda yeni nesillerin vizyonu, belirleyici bir rol oynayacaktır” dedi. Konuşmasından sonra genç delegasyonların sorularını cevaplayan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, “Türkiye ile Ermenistan arasındaki sorunlar çözebilecek mi?” sorusuna, “Bu tek taraflı bir sorun. Türkiye komşularıyla sorunu olmayan ülke idealini gerçekleştirmek istiyor. Maalesef Ermenistan ile ilişkileri geliştiremiyoruz. Sorun onlardan kaynaklanıyor. Türkiye’nin sınırlarını kabullenmemekte direniyorlar. Aynı şekilde Azarbeycan ile sorun yaşıyorlar. Onlar Azarbeycan’da işgalci konumundalar. Geçimsiz ülke durumundalar. Ermenistan yönetiminin katı bir tutumu var. NATO Zirvesi’ne katılmadılar. Bunu izah etmek mümkün değil. Biz barıştan yanayız. Ermenistan ile sıkıntıların aşılmasında bizim sorunlarımız yok. Ermenistan soykırımı gündemde tutmak istiyor. Böyle bir şeyi Türkiye’nin kabullenmesi mümkün değildir. Tarihi sorunlarla bırakın tarihçiler uğraşsın. Yeni dünyayı kin ve nefret üzerine inşa etmemeliyiz” şeklinde cevap verdi. İstanbul zirvesi çerçevesinde buluşarak, çeşitli kararlar alan NATO devlet ve hükümet başkanları, Akdeniz diyalogu ve Büyük Ortadoğu Projesi açısından büyük önem taşıyan ‘’İstanbul İşbirliği Girişimi’’ne yeşil ışık yaktılar. Akdeniz ülkeleri (Tunus, Fas, Cezayir, Mısır, Moritanya, Ürdün, İsrail) ile 1994’te başlatılan bir süreç çerçevesinde diyalogu genişleten NATO, ‘’İstanbul İşbirliği Girişimi’’ adı altında, Körfez ülkelerinden başlayarak (Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Umman, Kuveyt) Ortadoğu ile iletişimi kuvvetlendirme hareketini gündeme getirdi. Liderler, bu girişimi, ‘’Başta Körfez ülkeleri olmak üzere Ortadoğu ülkelerine bir öneri’’ olarak İstanbul’da ortaya koyduklarını belirttiler ve gelecek tepkilere göre projenin geliştirileceği mesajı verdiler. ABD ve İngiltere’nin Büyük Ortadoğu Projesi çerçevesindeki önerileri doğrultusunda, söz konusu ülkelerin ‘’her birine, ayrı ayrı’’ savunma ve güvenlik alanında işbirliği imkânı sunulurken, NATO, ‘’bir şekilde, projenin savunma ayağı boyutunda’’ Ortadoğu projesine kurum olarak katılım adımları atmış, bu yönde ‘’hazırlıklar başlatmış’’ oluyor. NATO kaynaklarına göre, ‘’İstanbul İşbirliği Girişimi’’, ‘’belgelere bu şekilde yansıtılmasa dahi’’, Ortadoğu projesinin İttifak tarafından yürütülebilecek bölümünü kapsıyor. NATO kaynakları, ‘’bazı müttefikleri ve Arap ülkelerini ürkütmemek için’’ son derece dikkatli olunması gereğinden söz ediyorlar. ‘’İstanbul İşbirliği Girişimi’’, İstanbul zirvesinin ‘’en önemli adımlarından ve kararlarından biri’’ olarak nitelendiriliyor, ancak İttifak yetkilileri, bu konudaki soruları temkinli cevaplıyorlar. Savunma ve güvenlik alanında, ‘’ilgilenen bölge ülkeleri ile’’, ‘’26+1’’ çerçevesinde, savunma konularında işbirliği yapılmasının söz konusu olduğunu bildiren yetkililer, sürekli olarak, ‘’hiçbir Ortadoğu ülkesinin NATO ile işbirliğine zorlanmayacağı’’ mesajı veriyorlar. Açıklamalara göre, işbirliği ‘’tamamen gönüllü’’ olacak, ‘’kimse kimseye emrivaki yapmayacak’’ ve söz konusu ülkelerin bildirecekleri ihtiyaçlar ve belirleyecekleri yöntemler çerçevesinde atılacak adımlar incelenebilecek. AKDENİZ DİYALOĞU NATO devlet ve hükümet başkanları, İstanbul’da, Akdenizli ortaklara ‘’daha yoğun ve etkin bir işbirliği’’ çağrısında da bulundular. NATO, Akdeniz ülkeleriyle özellikle savunma reformları, terörizme karşı mücadele ve ordular arası operasyonlar alanlarında işbirliği hedefliyor. Gözlemciler, bu dosyaya ilişkin olarak alınan kararların, ‘’İstanbul zirvesinin, İttifak açısından bir dönüm noktası oluşturduğunun kanıtlarından’’ olduğunu ifade ediyorlar. DİĞER ZİRVE KARARLARI NATO Sonuç Bildirisi’nde şu hususlar da karara bağlandı: • Bildiride, NATO’nun transatlantik diyaloğu için çok önemli olduğu teyit edildi. • NATO, yeni adaylara kapıların açık olduğunu belirtti. • İttifak içi dayanışma ve ittifak güvenliğinin bölünmezliği temel ilke. • Afganistan’daki rol önemli ölçüde genişletilecek. • İttifak, Afganistan’da barışın korunmasına katkısını sürdürecek. • ISAF’ın Afganistan geneline yayılması hedefleniyor. • Terörizmle savaşımız sürecek. • Terörizme karşı mücadelede yüksek teknoloji kullanılacak. • İstanbul zirvesi çerçevesinde bir araya gelen NATO devlet ve hükümet başkanları, İttifak kapısında bekleyen adaylardan Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya’ya katılım tarihi vermeyerek, bu ülkeleri hayal kırıklığına uğrattılar. Tarihinin en kapsamlı ve önemli genişlemesini bu yıl gerçekleştirerek üye sayısını 19’dan 26’ya çıkaran NATO, İstanbul’da ilk defa bir zirveye katılan 7 yeni üye ülkenin (Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya) devlet ve hükümet başkanlarına ‘’hoş geldiniz’’ derken, diğer adaylar konusunda, ‘’açık kapı politikasının başarısından duyulan memnuniyeti’’ ifade etmekle yetindi. Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya’nın NATO’ya katılmak amacıyla attıkları adımlardan duyulan memnuniyeti ifade eden liderler, üç ülkeye de ‘’daha fazla çaba harcamaları’’ yönünde çağrıda bulundular ve değerlendirmelerin ‘’ayrı ayrı’’ yapılacağı mesajı verdiler. VAKİT 29.06.2004