NATO'da Bush'un istediği oldu

Geleceğin siyasi tarihi içinde önemli bir yer alacak olan NATO'nun İstanbul zirvesi sonuçlandı ve Sovyetler Birliği'ne karşı Avrupa'yı, Kuzey Amerika'yı ve Atlantik'i savunmak için kurulmuş olan eski NATO, misyonunu tamamlayarak tarih oldu. Terörle mücadeleyi ve kitle imha silahlarının yayılmasını 21. yüzyılın tehditleri olarak algıladığını ve tanımladığını iddia eden yeni NATO ise Avrupa'da sorumluluğu Avrupa Birliği'ne terk etti, Amerika'nın gösterdiği hedefler istikametinde, Ortadoğu'da, Kuzey Afrika'da, Kafkasya'da, Orta Asya'da ABD çıkarlarına hizmet eden yeni jeostratejik dengelerin kurulması amaçlayan yayılmacı bir Avrasya gücüne dönüşürken, enerji kaynaklarının, bu kaynakların ulaştırma hatlarının ve enerji kaynaklarının kontrolünde jeostratejik önemi olan bölgelerin denetimi için Afganistan'da ve Irak'ta ilk ciddi adımlarını da attı. Tek direniş Fransa'dan Gürcistan'daki askeri üslerini terk etmeye rıza göstermediği için Rusya zirveden dışlanırken, NATO'nun ABD çıkarları için kendisini yeniden tanımlamasına ve yeni misyonu için transformasyonuna tek ciddi direnç gösteren ülke ise beklendiği gibi Fransa oldu. Zirvenin resmi sonuç tebliğinde de yer aldığı şekliyle bu tarihi zirvede şu kararlar alındı. l Transatlantik bağının önemi vurgulanırken terör ve kitle imha silahlarının yayılması yeni yüzyılın tehditleri olarak algılandı ve yeni NATO'nun yeni misyonu bu tehditlere karşı savaş olarak benimsendi. Soğuk Savaş, 3. Dünya Savaşı olarak kabul edildiğine göre, bu zirvede NATO, 11 Eylül ile birlikte başlatılan yeni küresel savaşın, yani 4. Dünya Savaşı'nın ABD'nin yanındaki tarafı oldu. Avrasya'da daha etkin rol Zirvede, ABD'nin tüm çabalarına rağmen 11 Eylül'den bu yana kontrolünü sağlayamadığı Orta Asya enerji kaynaklarının Hint Okyanusu'na aktarmadaki önemi ile jeostratejik değer kazanan ve Avrasya'nın önemli jeostratejik oyuncuları Rusya, Çin ve Hindistan ile İran'ı yakından kontrol yeteneği olan Afganistan'a NATO'nun katkısının artırılması kararlaştırıldı. Böylece, NATO'nun Avrasya'daki ilk macerası olan Afganistan'da daha etkin bir rol benimsenmesi kabul edilirken, Türkiye ise doğrudan çıkarı olmamasına rağmen Afganistan'da bir süre başrol oyuncusu olarak seçildi. Afganistan, NATO'nun Avrasya'daki ilk sınavı olma özelliğini de kazandı. ABD'nin kitle imha silahları bulundurduğu ve küresel teröre destek verdiği iddiası ile haksız yere işgal ettiği; iyi bir stratejisi, yeterli gücü ve istikrar harekâtı için eğitilmiş birlikleri olmadığı için kontrolünü sağlamada zorlandığı Irak'ın, ABD'nin seçtiği geçici yönetime bağlı olacak olan yeni güvenlik güçlerinin eğitimine NATO'nun katkı sağlaması da zirvede kararlaştırıldı; ancak, zirvede Irak'ın kontrolünü sağlamaya yönelik ABD girişimlerine yardımcı olabilecek ciddi bir katkı sağlanamazken, yeni misyonu gereği NATO, Irak çıkmazına da bulaşmış oldu. ABD'nin çabalarına rağmen zirvenin resmi sonuç belgesinde, Büyük Ortadoğu Projesi'ne NATO'nun katkılarını sağlamaya yönelik önemli bir ifadeye yer verilmezken, aslında NATO, yeni misyonunu, Afganistan'da ve Irak'ta sorumlulukları kabul ederek kendisini bu projeye bütünü ile angaje etmiş oldu. NATO, İstanbul zirvesinde, askeri gücünü doğal olarak yeni misyonuna uygun olarak şekillendirmeyi de kabul ederken bundan sonra genişlemenin Hırvatistan, Makedonya ve Arnavutluk'un üyelikleri ile devam edeceğine dair işaretler de verdi. Zirvede tek unutulan husus, artık bir anlam taşımayan NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı) adını değiştirmekti. NEJAT ESLEN RADİKAL 01.07.2004