Enerjide vurgun iddiası

Sayıştay’ın hazırlayarak 18 Mart 2004 tarihinde TBMM’ye sunduğu ‘Yap-İşlet-Devret ve Yap-İşlet modeli kapsamında yaptırılan enerji projeleri hakkındaki rapora göre enerji santralleri yatırımcılara dolar bazında yüzde 85 kâr getirirken, kamunun 2.3 milyar dolar zarara uğramasına sebep oldu. ‘Yap İşlet Devret’ (YİD) veya ‘Yap İşlet’ (Yİ) modeli çerçevesinde gerçekleştirilen enerji santrallerinin yatırımcılara dolar bazında yüzde 85 kâr getirirken, kamunun 2.3 milyar dolar zarara uğramasına sebep olduğu iddia edildi. Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği’nin (TÜRMOB) aylık yayın organı olan ‘Bilanço’ isimli dergide, Sayıştay’ın hazırlayarak 18 Mart 2004 tarihinde TBMM’ye sunduğu ‘Yap-İşlet-Devret ve Yap-İşlet modeli kapsamında yaptırılan enerji projeleri hakkındaki rapora yer verildi. Rapora göre, YİD ve Yİ modeli ile gerçekleştirilen enerji santralleri yatırımcılara dolar bazında yüzde 85 kar getirirken, kamunun 2.3 milyar dolar zarara uğramasına sebep oldu. Ayrıca Sayıştay’ın, raporunda, kamu yararı gözetmeden yapılan işlemler için hukuki süreç başlatılmasının istendiği de ifade edildi. Rapor kapsamında YİD modeliyle yapılan 24, Yİ modeliyle yapılan 5 olmak üzere toplam 29 adet santralin incelendiği ve bu incelemeler sonucunda tespit edilen sorunlar ve kamu zararının tespit edilerek, çözümü için çalışmalar yapılmasının istendiği bildirildi. Yazıda aktarılan ve Sayıştay Raporu’nda yer alan saptamalar * YİD modeliyle yapılan santrallerle ilgili olarak ilana çıkılmamış, başka şirketlerden teklif alınmamış ve ihale yapılmamıştır. * Santrallerin kurulacakları yerlerin, arz-talep dengesi göz önüne alınarak Bakanlık tarafından belirlenmesi gerekirken, bu yerlerin seçiminin firmalara bırakılması sonucunda bazı bölgelerde talebin çok üzerinde enerji üretecek kapasitede santraller kurulmuş ve üretilen enerjiye o bölgede ihtiyaç duyulmadığı için ilave yatırım yapılarak yeni iletim hatları tesis edilmiş, bu da enerji maliyetlerinin yükselmesine ve kayıp-kaçak oranlarının artmasına yol açmıştır. * Şirketler tarafından ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı olarak düzenlenen hatalı fizibilite raporlarına dayanılarak proje kabulleri yapılmış, bağlı ve ilgili kuruluşların fizibilite raporlarına verdikleri olumsuz görüşler dikkate alınmamıştır. * 3096 sayılı Kanun hükümlerine göre sadece elektrik üretmek amacıyla kurulan şirketlerle sözleşme imzalanması mümkün olduğu halde, farklı alanlarda da faaliyet gösteren şirketlerle sözleşmeler imzalanmış ve yine aynı kanuna göre sözleşmelerde işletme sürelerini belirleme yetkisi Bakanlar Kurulu’na ait iken, Bakanlık, yetkisini aşarak Bakanlar Kurulu Kararı olmaksızın bazı projelerin işletme sürelerini artırmış. * Firmaların belirledikleri yatırım tutarları ile öz sermaye getiri oranlarının hiçbir araştırma ve analiz yapılmaksızın aynen kabulü ve şirketlerle imzalanan sözleşmelerle kamu aleyhine hükümler konulması sonucunda, toplam yatırım maliyetleri gerçeği yansıtmayan santrallerden yüksek tarifelerle enerji satın alınmasına ve şirketlerin söz konusu yatırımlarında dolar bazında yüzde 85’lere varan yüksek oranlarda getiri elde etmelerine yol açmıştır. Milli Gazete / 07.07.2004