İstanbul'a Ukrayna tehdidi

İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından halen 135 milyon ton petrol taşınıyor. Ukrayna'nın girişimiyle bu rakam daha da artacak. Türkiye, Boğazlardaki tanker trafiğini 20 milyon ton artıracak hazırlıklar nedeniyle Ukrayna'yı uyardı. Ukrayna, boru hattıyla Avrupa'ya taşınacak petrolü Karadeniz'e ve oradan da tankerlerle Boğazlara yönlendirme hazırlığı yapıyor. Bu da Boğaz'dan geçecek tanker sayısının yüzde 17 artmasına mevcut trafiğe ek olarak 180 dev tankerin daha Boğaz'dan geçmesine neden olacak. ABD, AB Komisyonu, Polonya ve Çek Cumhuriyeti de Ukrayna'yı kararından vazgeçirmek için girişimde bulunuyor. Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, önceki gün AB Komisyonu Enerji İşlerinden sorumlu Başkan Yardımcısı Loyola de Palacio ile görüşmesinden sonra konuyu gündeme getirmiş, Palacio da Gül'e destek vermişti. Boğazlar için tehlike Edinilen bilgiye göre, konuyla ilgili gelişmeler yedi aydır Türkiye ile Ukrayna arasında pazarlık konusu oldu ve her geçen gün derinleşerek krize dönüştü. Ukrayna, 2004 başında Odesa-Brody boru hattının Avrupa yönlü akışına karar vermiş, bu da Rus petrol şirketleri ile TNK-BP konsorsiyumuna ait yaklaşık 20 milyon ton petrolün Boğazlardan geçirilmesinin önüne geçmişti. Ancak, Ukrayna geçen altı ayda çeşitli nedenlerle bu kararını tartışmaya açtı ve petrolün Boğazlara yönlendirilmesine sıcak bakmaya başladı. Türkiye de gelişme üzerine tanker trafiğinin arttığını gerekçe gösterip, Ukrayna'dan Avrupa boru hattında ısrar etmesini istedi. Bu amaçla Ukrayna'ya defalarca nota verildi. Kuçma'ya mektup Ukrayna'nın Türkiye'nin uyarılarına aldırmaması üzerine Türkiye ABD ve AB'den destek istedi. Ukrayna-Avrupa boru hattının geçeceği güzergâhtaki Polonya ve Çek Cumhuriyeti de stratejik projeden vazgeçilmemesi için Ukrayna nezdinde girişimlerde bulundu. Dört ülke Ukrayna Devlet Başkanı Leonid Kuçma'ya mektup yazarak kararın değişmesini istedi. AB Komisyonu da Ukrayna hükümeti nezdinde girişimi tekrarladı. Diplomatik kaynaklar, Ukrayna yönetiminin Rus petrol şirketlerinin baskısı ile hareket ettiğine dikkat çekerek, petrolün Odesa'ya yönlendirilmesini isteyenlerin, aralarında patronunun durumu nedeniyle iflasın eşiğindeki Yukos'un da bulunduğu Rus şirketleri olduğunu söyledi. Rus ve Britanya ortaklı TNK-BP konsorsiyumu, bu çerçevede Türkiye'nin muhalefetini azaltmak için Boğazı baypas etmek istemiş, Karadeniz'den Saros Körfezi'ne ulaşan bir boru hattını Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne önermişti. Rusya'dan baskı Bir yetkili, TNK-BP'nin aynı tarihlerde Ukrayna transit şirketi Ukr-TransNafta ile Ural petrolünü Karadeniz yönünde sevk protokolü imzaladığına dikkat çekti. Aynı yetkili, Ukrayna'nın bu adımına Rusya'nın da perde arkasında destek verdiğini, böylece ABD ve AB'nin Hazar petrollerinin boru hatları ile batıya taşıma stratejisinin önüne geçmeyi hedeflediğini belirtti. Avrupa yolunu tercih edeceğini açıklayan Ukrayna'nın Rusya'nın baskısına, pazarlıkları Rusya ile Ukrayna arasında süren 'Uzun Vadeli Petrol Transit Anlaşması'nın daha da geciktirilmemesi kaygısıyla boyun eğdiği öğrenildi. Edinilen bilgiye göre, Ukrayna kararında ısrar ederse geçen yıl 135 milyon ton petrol geçen İstanbul Boğazı'ndan yaklaşık 20 milyon ton petrol daha geçecek. Bu da Boğaz trafiğine yılda 180 dev tankerin eklenmesi demek. Radikal 17.07.2004