Petrolün varili 44.24 dolarda

Uluslararası petrol fiyatları, ABD hafif petrolünün varil fiyatının 44 doların üzerine çıkmasıyla yeni bir rekor kırdı. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) çeşitli siyasal ve ekonomik kaygılarla son günlerde tırmanışa geçen fiyatları düşürmek için kısa vadede yapacak bir şey olmadığını açıklaması, petrol fiyatlarını daha da artırdı. OPEC Başkanı Purnomo Yusgiantoro, Endonezya'nın başkenti Cakarta'da düzenlediği basın toplantısında, 'Petrolün fiyatı çok yüksek. Bu bir çılgınlık' derken, şu anda kartelin elinde fiyatları düşürmek için piyasaya sürecek petrol fazlası bulunmadığını söyledi. Yusgiantoro, OPEC'in en büyük üyesi ve dünyanın bir numaralı petrol ihracatçısı Suudi Arabistan'ın Petrol Bakanı Ali el Naimi ile durumu görüştüklerini belirterek, "Bakan Naimi bana ülkesinin üretimi artırabileceğini, ancak bunun zaman alacağını söyledi" dedi. OPEC Başkanı'nın açıklamasının ardından elektronik piyasada işlem gören eylül teslimi ABD hafif (Batı Teksas) petrolünün varil fiyatı önceki güne göre 34 cent artışla 44.24 dolara çıkarak yeni bir rekor kırdı. ABD ham petrolü New York'ta işlem görmeye başladığı 1983 yılından bu yana en yüksek 43.94 dolara ulaşmıştı. Fiyatlar niye yükseliyor? Uluslararası petrol fiyatlarında yaşanan rekor yükselişte, çok sayıda etmen rol oynuyor. Sektör analizcileri, ihracatçı ülkelerin üretim artırışlarına rağmen petrol fiyatlarında istenen istikrarın bir türlü sağlanamayışında, siyasi, ekonomik ve teknik nedenlerin etkili olduğunu belirtiyor. Çin'in rolü:Fiyat artışının en önemli nedenlerinden biri petrol talebinin artması. Talep artışında ise dünyanın en kalabalık ülkesi Çin ekonomisindeki olağanüstü büyüme etken. Uzmanlar, dünyanın her köşesinden ham ve işlenmiş petrol alan Çin'in talebinin önümüzdeki yıllarda da büyümeye devam etmesini bekliyor. Çin'in talebinin yanı sıra nüfus bakımından onu izleyen Hindistan'ın da talebinin düzenli olarak arttığına işaret eden uzmanlar, dünyanın en büyük petrol tüketicisi olan ABD'deki ekonomik toparlanmanın da küresel talebin büyümesinde etken olduğunu söylüyor. Yedek kapasite yokluğu:Fiyat artışında bir başka etmen, başta OPEC üyeleri olmak üzere, ihracatçı ülkelerin kapasitelerinin son sınırına dayanması. Üretimini son 25 yılın en yüksek düzeyine çıkaran OPEC'in, arzı daha fazla artırma şansı da bulunmuyor. Rusya, Meksika, İngiltere, Norveç gibi kartel dışı ihracatçıların da arz miktarını ciddi biçimde artırma olanakları yok. Tekelleşme:Petrol sektöründeki tekelleşmenin fiyat artışlarıyla paralel hız kazanması da arzı artırmayı güçleştiren bir başka engel oluyor. Birleşmeler ve satın almalar yoluyla petrol şirketlerinin sayısının azalması, tutulan stokların azalmasını da beraberinde getirdiğinden, fiyatları kontrol altında tutmak için gerektiğinde piyasaya sürülebilecek arz miktarını sınırlıyor. Siyasi gerginlikler:Fiyatların yükselmesinin siyasal nedenlerinin başında Irak'taki durum geliyor. Irak'ta şiddetin denetim altına alınamaması, petrol üretiminin yeterli ve güvenli bir şekilde yürütülememesi, yükselişi destekledi. Bu arada Rusya'da hükümetle petrol devi YUKOS arasında şirketin iflasın eşiğine gelmesine yol açan kan davası da fiyatları tırmandırdı. Rafineri darboğazları:Yıllardır serbestçe çalışmaya alışan petrol rafinerilerine kirliliği önlemek için getirilen çevreci düzenlemeler de fiyat artışına katkıda bulunuyor. Çevreci düzenlemeler ayrıca yeni rafineri inşa etmenin maliyetini de artırdığından, mevcut rafineriler yetersiz kalıyor. Kaynakların kıtlaşması:Son olarak petrol kaynaklarının azalması da fiyatlar üzerinde baskı yapıyor. Büyük petrol rezervlerinin bulunması giderek zorlaşırken, küçük rezervler işletmeye açılıyor ve bunlarda üretilen petrolün birim fiyatı büyük rezervlerden daha pahalıya geliyor. Akaryakıta şimdilik zam yok Dünya piyasalarında ham petrol fiyatlarının son iki haftada hızlı yükselmesi, Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına 'şimdilik' zam olarak yansımadı. Bunun nedeniyse Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının, Milano Borsası'nda son yedi günlük fiyat hareketlerine bakılarak ayarlanması. Milano'da ise ham petrol rafineri çıkış fiyatında şimdilik bir artış yok. Yetkililer söz konusu piyasada fiyat artışı olması durumunda gelişmelerin yedi gün izlendiğini ve ardından da beş günlük ortalamaların alınıp zam konusunda karar verildiğini söyledi. RADİKAL 04.08.2004