Cari açığa önlem aranıyor

AKP, bu yılın tamamı için ortaya koyduğu 7.6 milyar dolarlık cari açık hedefini beş ayda aştı. Ocak-mayıs döneminde 8 milyar 411 milyon dolarlık cari açık piyasaları tedirgin ederken, ekonomi yönetimi sorunu çözmek için 'açık' planı hazırladı. Ocak-mayısta yüzde 101 artan cari açık, IMF'nin de dikkatini çekti. Artış sürerse, Merkez Bankası'nın döviz ihalesine başlayabileceği belirtiliyor. Özellikle otomotivde artan ithalatı dengelemek için öncelikle hurda araç indirimi azaltıldı ve tüketici kredileri dengelenmeye çalışıldı. Ancak önlemler cari açık üzerinde etkisini tam gösteremedi. İlk beş ayda cari açık 8 milyar 411 milyon dolara çıktı. Haziranda da 1 milyar dolarlık cari açık bekleniyor. Hükümet, niyet mektubunda, 'İhracat ve turizm gelirlerindeki artışın ithalatı dengeleyerek, cari açığı GSMH'nin yüzde 3.5-4'ü oranında tutması bekleniyor' diye yazmasına rağmen, tahminlere göre cari açığın yıl sonunda 12 milyar dolara varabileceği endişesi hâlâ sürüyor. Artışı izleyen ekonomi yönetimi, cari açığı kurla dengelemeye çalışacak. Öncelikle 'otomatik denkleşme mekanizması'nın işleyip işlemediği izleniyor. Kur artışı ithalatı finanse edemezse, bu kez Merkez'in müdahale edeceği belirtiliyor. Üst düzey bir bürokrat, döviz kurlarındaki artışın ithalata anında yansımadığını belirterek, "Kur artışının etkisi biriki ayda görülür. Bu nedenle temmuz-ağustostaki cari açık izlenecek" dedi. Yetkililer açığın artmasının bir kriz yaratmasına ihtimal vermiyor. Döviz ihalesi başlayabilir TL'nin değerlenmesi ve düşük kur ithalatı artırırken, ticaret ve cari dengeyi bozuyor. Üst düzey ekonomi bürokratının verdiği bilgiye göre, kur ithalat-ihracat dengesini sağlayacak şekilde bir-iki ay içinde artmazsa, Merkez Bankası müdahaleyi yeniden başlatılacak. Mayısta döviz alım ihalesini durduran banka, piyasalarla görüşerek, yeniden döviz toplayacak. 1990'dan bu yana cari açıktaki gelişmelerde inişli çıkışlı bir trend oldu. 1994'te yaşanan krizden hemen önce, yani 1993'te cari açık GSMH'nin yüzde 3.5'ine, 2001'deki kriz öncesinde, yani 2000'de ise cari açık 9.4 milyar dolarla GSMH'nin yüzde 5'ine ulaşmıştı. Diğer yıllarda yüzde 3'ün altında kalmıştı. Geçen yılın ilk beş ayında 4.4 milyar dolar olan cari açık, yılın tümünde 6.9 milyar dolar olmuştu. RADİKAL 05.08.2004