Yeni kâbus: Petrol 50 dolar

Son günlerde hızlı yükselişler kaydederek üst üste rekor kıran petrol fiyatları, dün New York Ticaret Borsası'nda son 21 yılın zirvesi olan 44.30 doları görerek yeni bir rekor daha kırdı. Böylece Batı Teksas türü petrol dün New York Borsası'nda işlem görmeye başladığı 1983'ten bu yana gördüğü en yüksek seviyeye ulaştı. Brent petrolünün varil fiyatı da dün 32 cent yükselişle tarihindeki en yüksek değer olan 40.96 dolara kadar çıktı. Brent petrol daha önce 1. Körfez Savaşı'nın yığınaklarının yapıldığı 1990 Ekimi'nde 40.95 dolarla zirveye yükselmişti. Irak'ta önceki gün bir boru hattına düzenlenen sabotaj nedeniyle üretimde büyük kesinti olabileceği kaygılarının yanı sıra, yine önceki gün Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) Başkanı Purnomo Yusgiantoro'nun fiyatları rahatlatmak için acilen piyasaya sürebilecekleri yedek petrolün olmadığını açıklaması da fiyatları rekora taşıdı. Fiyatlar nasıl düşer? Hızlı çıkışın ardından uluslararası piyasalarda Batı Teksas türü petrolün varil fiyatı için 50 dolar seviyeleri konuşulmaya başlandı. Analistler, yıl içinde gerçekleştirdiği inatçı yükselişle tarihi zirvelerinde geçen petrol fiyatlarının düşmesi için, dünyada ekonomik durgunluk baş göstermesi, kuzey yarımkürede etkisiz bir kış yaşanması ya da ABD Başkanı'nın değişmesi gibi ihtimallerin hangisinin daha etkili olabileceğini tartışıyor. Petrole olan güçlü talep nedeniyle Irak, Rusya ve Venezüella gibi büyük üreticilerde baş gösterecek üretim kesintisinin, piyasa sistemini hızlı fiyat rallilerine karşı savunmasız bıraktığı ifade ediliyor. Çin'in ekonomisindeki hızlı büyüme nedeniyle bu yıl içinde önemli bir petrol alıcısı olarak ortaya çıkmasının da petrol fiyatlarının bu denli yükselmesinde önemli rol oynadığı ifade ediliyor. Teröristlerin enerji altyapılarına saldırı gerçekleştirebileceği korkuları, fiyatlar yüksek seyretse de büyük fon sahiplerini tatlı kârlar elde etmek için yüklü alımlar konusunda teşvik ediyor. Önemli petrol üreten ülkelerin yer aldığı OPEC'in ise kapasitesi seviyelerinde petrol pompalıyor olması, fiyatların soğuması için arzın artırılmasını imkânsız kılıyor. Bugünkü fiyatlarla petrol arama çalışmalarının sonuç vermesinin ise yılları alması bekleniyor. ABD merkezli PFG Energy Capital şirketinin raporunda "Ufukta umutlu bir haber görünmemesi ve talebin yıl boyunca zirvede gezecek olması nedeniyle, spekülatörler önümüzdeki haftalarda petrol fiyatlarında yeni zirveler gerçekleştirme fırsatına sahip" deniliyor. Global ekonomiye etkisi Petrol fiyatlarındaki yükselişler henüz global ekonomik büyüme üzerinde çok etkili görünmüyorsa da, ekonomistler seviyelerin kritik olduğunu, enerji maliyetindeki artışların büyüyen ekonomileri frenleyerek kâbus haline gelebileceğini ifade ediyor. RADİKAL 05.08.2004