Türkiye patent fukarası

Ankara Ticaret Odası'nın (ATO) 'Patent Fakiri Türkiye' raporuna göre, Türkiye buluş yapamıyor, patent de üretmiyor. Her 100 patentten 96'sını yabancılar alıyor. ATO'nun, Türk Patent Enstitüsü (TPE), Buluş Adamları Derneği, Devlet Denetleme Kurulu ve Dünya Fikri Haklar Örgütü (WIPO) verilerinden hazırladığı rapora göre, Türkiye yılda tescil edilen patent sayısı bakımından dünyada 50. sırada yer alıyor. Türkiye'de son 11 yılda toplam 22 bin patent başvurusu yapıldığı belirtilen raporda, bu sayıya Japonya'da yaklaşık 15, ABD'de ise 20 günde ulaşıldığına dikkat çekiliyor. Raporda patent, 'buluş sahibine, buluş konusu ürünü üretme, satma ve kullandırma konusunda belli bir süre ayrıcalık veren sistem' olarak tanımlanıyor. 1993-2003 arasında geçen sürede Türkiye'de 22 bin başvuru yapılmış ve 12 bin 25 patent alınmış. Bunların 11 bin 545'ini yabancı, 480'ini ise yerli patent oluşturuyor. Buna karşılık, Dünya Fikri Haklar Örgütü'nün 2001 verilerine göre, Japonya'da alınan 121 bin 742 patentin yüzde 90'ı, Almanya'da alınan 48 bin 207 patentin yüzde 48'i, Rusya'da alınan 16 bin 292 patentin yüzde 83'ü yerli patentler. Japonlar patentte birinci Rapora göre, 2001-2003 arasında, Türkiye'de alınan patentlerde 1145 belge ile ABD başı çekiyor. Bunu 1127 belge ile Almanya, 430 belge ile Fransa takip ediyor. İllere bakıldığında 2003'te patent liginde 750 adet belge ile İstanbul başı çekiyor. Ankara 2 bin 2 adet ile ikinci, İzmir 136 adet ile üçüncü sırada yer alıyor. Bu illeri 124 adet ile Bursa, 63 adet ile Kayseri izliyor. Dünyada patent başvurusunda 496 bin 621 adet patent ile Japonya başı çekiyor. Bu ülkeyi 375 bin 657 adet başvuru 87 bin 606 yerli patent ile ABD, 292 bin 398 adet başvuru 19 bin 242 yerli patent ile Almanya, 107 bin 678 başvuru 13 bin 779 yerli patent ile Rusya, 175 bin 122 adet başvuru 11 bin 10 yerli patent ile Fransa takip ediyor. Türkiye ise 3 bin 219 başvuru 44 yerli patent ile Kazakistan, Romanya, İran, Özbekistan, İrlanda, İsrail, Macaristan, Bulgaristan ve Moğolistan'dan sonra geliyor. 2002'de Japonya'da 116 bin 913, ABD'de 212 bin 971, Almanya'da 66 bin 636, Fransa'da 71 bin 944 marka başvurusu yapılırken, aynı yıl Türkiye'de 35 bin 818 marka başvurusu yapılmış. 2003'te bu rakam 38 bin 219'a yükselmiş. Bunların da 30 bin 188 aded yerli, 2 bin 119'u yabancı, 5 bin 912'si uluslararası markalardan oluşuyor. Yeterli kaynak yok Geçen yılın verilerine göre, 5 bin 518 marka tesciliyle İstanbul ilk sırada. Bu ili 655 adetle Ankara, 581 adetle İzmir takip ediyor. 513 adetle Bursa, 276 adetle Konya, 153 adet ile Kayseri, 147 adet ile Kocaeli de sıralamada yer alıyor. Patent başvurularının az oluşu bilimsel ve teknolojik araştırmalar için yeterli kaynak ayrılmaması, öğretim kurumlarında teknoloji kullanma olanaklarının sınırlı olması, buluşun ödüllendirilmemesi ve beyin göçü gibi sebeplerden kaynaklanıyor. Rapora göre, Türkiye'deki üst düzey beyinlerin yüzde 59'u ülkeyi terk ediyor. Rapora göre, Türkiye Ar-Ge'de dünyada 25. sırada yer alıyor. 2003'te araştırmacı sayısı olarak 10 bin kişiye 15 araştırmacıyı hedefleyen Türkiye, ancak 10 bin kişiye 11 araştırmacı oranını yakalayabildi. Yunanistan'da 10 bin kişiye 45 araştırmacı düşüyor. İşlemler çok pahalı ATO raporuna göre, dünya gen teknolojileri, insan vücudunu bilgisayar ağıyla denetlemek üzerinden her gün yeni buluşlara imza atıyor. Türkiye ise dondurmasına, horozuna, kurusuna, kebabına, çinisine, rakısına, baklavasına patent almak için kıyasıya yarışıyor. Sanayiye uygulanabilen küçük buluşlar için verilen 10 yıl süreyle buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkı olarak tarif edilen 'faydalı model' almaya yönelik başvurular da son derece düşük. Buluş adamı, bir gelir etmese bile devlete 20 yıl süreyle üç ayrı ad altında ödeme yapıyor. 2004 itibarıyla bir patent başvurusu ya da tescil masrafı 5 milyar lirayı buluyor. Bu yıldan başlayarak patentin 20 yıllık koruma süresince ödeyeceği ücret, harç, vergi toplamı ise 9 milyar lirayı aşıyor. RADİKAL 09.08.2004