Azınlık vakıfları AİHM gündeminde

AİHM'nin bu kararla yakın bir gelecekte Türkiye'deki dini azınlıkların mülk edinmesi sorununa ve Lozan Antlaşması'nın bu konudaki maddelerine yeni bir yorum getirebileceği ileri sürüldü. Hazine ve Türk mahkemelerinin azınlık dinlerine mensup vakıfların mülk edinme hakkına karşı çıktığını gerekçe gösteren Vakıf, bu durumun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) mülkiyet hakkıyla ilgili maddesine aykırı olduğunu ileri sürmüş ve 1996 yılında Strasbourg Mahkemesi'ne başvurmuştu. Türk hükümeti bu iddialara karşı Strasbourg'a ilettiği ilk savunmada, vakfın Türkiye'deki iç hukuk yollarını tüketmeden Strasbourg'a başvurmasına karşı çıktı. Ankara'nın, ''davacı vakıf senedinin değiştirilmesi davası açabilirdi'' tezi AİHM tarafından ''Yargıtay'ın 1974'te aldığı karar davacının etkin başvuru yolunu tıkıyor'' gerekçesiyle reddedildi. Türk hükümeti buna karşılık vakıfların sadece tüzüklerinde belirtilen ölçüde mülk sahibi olabileceklerini, Fener Rum Erkek Lisesi Vakfı'nın mülk edinmesinin hukuksal değer içermediğini ve Türk mahkemelerinin hukuksal değeri bulunmayan mülk edinme belgelerini iptal kararının kamu çıkarını korumaya yönelik olduğunu vurgulayan bir savunma sundu. Vakıf, 1974 tarihli Yargıtay kararının dini azınlıklar tarafından kurulmuş vakıflara karşı ''ayrımcı bir politika'' anlamına geldiği tezini de tekrarladı. Türk hükümeti ise bu teze karşılık olarak Ermeni azınlığa ait bir vakfa verilen mülk edinme iznini örnek gösterdi. AİHM bu tezler ışığında davayı ''kabul edilebilir'' ilan ederek esastan incelemeye aldı. CHP Genel Başkan Yardımcısı ve emekli büyükelçi Onur Öymen , AİHM'nin Lozan Antlaşması'nı yeniden yorumlamak gibi bir yetkisinin bulunmadığını söyledi. Öymen, ''AİHM'nin kararı görüşülebilir bulması nihai karar değildir. Ancak hükümet, Türkiye'nin haklarını dikkatlice korumalıdır'' dedi. CUMHURİYET 10.08.2004