Plastik felaket

Ankara Ticaret Odası (ATO) “Plastikleşen Hayatlar” adını taşıyan son raporu, tüketimde yaşanan patlamanın yanısıra kredi kartları ve kredi kartı faizleri nedeniyle ağır borç yükü altında olan vatandaşların dramın gözler önüne serdi. ATO, Plastikleşen Hayatlar Raporu’nu açıkladı. Raporda, tüketicinin kart borcunu ödemek için çareyi; ev, araba, arsa satmakta, boşanmakta ya da kimlik değiştirip ülkeyi terk etmekte bulduğu bildirildi. Raporda, söz konusu durumdan en çok etkilenenlerin ise çocuklar olduğu kaydedildi. Eğitimi yarıda kalan çocukların, akrabalarına verildiği, ev geçindirmek için çalıştırıldığı belirtildi. Plastikleşen Hayatlar Rapor’unda, halkın alım gücünde bir değişiklik olmamasına rağmen kredi kartı kullanımında patlama yaşandığına, halkın yeni bir kredi kartları krizi ile karşı karşıya olduğuna dikkat çekildi. Raporda, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre Türkiye’de 2003 yılı Haziran ayında 17 milyon olan kredi kartı sayısının, bu yılın aynı ayına göre yüzde 36 artış göstererek 23.2 milyona ulaştığı, ifade edildi. Raporda ayrıca Merkez Bankası verilerine göre, ilk üç ayda 26 bin 187 kişinin bireysel kredi ya da kart borcunu ödeyemediği, gecikmeli ödeyenlerin sayısının ise 2 bin 585 olduğu kaydedildi. Plastikleşen Hayatlar Raporu’na göre, 2003 yılı Temmuz ayı itibariyle 5.4 katrilyon lira olan kredi kartıyla yapılan alışverişler 2004 yılının aynı döneminde yüzde 86 artarak 9.9 katrilyon liraya ulaşmış durumda. Raporda, beyaz eşya satış rakamlarının tüketim çılgınlığına işaret ettiği kaydedilerek, “Geçen yıla göre buzdolabı satışları yüzde 36.8, çamaşır makinası yüzde 83.9, fırın yüzde 71.2, elektrik süpürgesi yüzde 43.6, dikiş makinası yüzde 159.2, TV 46.8, video, DVD, VCD yüzde 530.9, bulaşık makinası yüzde 25.3 artmış” ifadelerine yer verildi. Raporda Ankara Ticaret Odası’na gelen mektup ve telefonlardan derlenen kredi kartı mağdurlarına ilişkin davranış biçimlerine de yer verilerek, “Kredi kartı mağdurlarının evleri, işyerleri, arabaları haczediliyor, maaşlarına, emekli ikramiyelerine el konuluyor. Kimileri hiç kimseye bildirmeden adres değiştiriyor, kimlik değiştiriyor, yaşadığı şehri terkediyor, köye göçüyor veya bulduğu ilk fırsatta bir şekilde yurtdışına kaçıyor. Kimileri ise ailesi zarar görmesin diye eşinden anlaşmalı ayrılıp aynı evde oturmaya devam ediyor ya da ebeveynlerin evlerine taşınıyor. İzini kaybettirmek için sakin bir liman arayan aileler bir yandan parçalanıyor diğer yandan kredi kartı borcu katlandıkca katlanıyor.” denildi. Raporda otomobil, ev, arsasını satıp yarınlara ilişkin bütün güvencesini yitirenler, aşırı borçlandığı için mesleğinden atılanlar, işyerini kapatanlar, işsiz kalanlar, kredi kartı mağdurlarının karşılaştığı ekonomik sonuçlar arasında sayıldı. Kart borcunu ödemek için aileden, akrabadan, dosttan yardım istemenin en çok başvurulan yöntem olduğu ifade edilen açıklamada; azımsanmayacak bir kısmın da ikinci bir işte çalışarak gelir artırma yolunu seçtiği kaydedildi. Raporda, yüksek kredi kartı borçlarının sağlığı da olumsuz etkilediği belirtildi. Raporda, “Mağdur borçlu olduğu için kolay kolay kimseye açılamıyor. Çoklukla ailesine bile anlatmıyor. İçe kapanıyor ve kendisine dokunacak mucize bir el bekliyor. Depresyona girenler, İntihar girişiminde bulunanlar, uykuları kaçanlar, kırmızı reçeteye tabi sakinleştirici hap kullananlar, psikolojik yardım almaya başlayanlar, akli dengesini yitirenler, kendisinin ya da çocuklarının kredi kartı borcu nedeniyle kalp krizi geçirenler, felç olanlar plastik hayatların faturası olarak insanlarımıza kesiliyor.” ifadelerine yer verildi. Plastik Hayatlar Raporu’nda kredi kartları sorunu en çok kadınları ve çocukları vurduğuna dikkat çekildi. Raporda şunlar kaydedildi: “ Çocuklar okuldan alıp aile bütçesine destek olsun diye çalıştırılmaya başlanıyor. Çocuklar bazen kredi kartı borcunu ödeyemediği için hapse giren babanın yerine geçip ev geçindiriyor, bazen de okuldan artan zamanında sokaklarda çalışmaya gidiyor. Okula yaya gitmek zorunda kalan, doğru dürüst beslenemeyen çocukların yanı sıra, bakılamadığı için akrabalarına emanet edilen, kap-kaç ve hırsızlık gibi suçlara yönelen çocuklar raporda yer alıyor. Kocasını ve evini terkeden kadınların yanısıra uygunsuz işlere yönelenler de kredi kartlarının dolaylı mağduru olarak kara listeye yazılıyor.” AYGÜN: BANKALAR FIRSATÇILIK YAPIYOR ATO Başkanı Sinan Aygün rapora ilişkin yaptığı değerlendirmede, bütün göstergelerin tüketim patlamasına işaret ettiğini belirterek, “Bu da kredi kartları krizini tetikliyor” dedi. Tüketicileri kredi kartlarıyla geleceğe yönelerek borçlanma yapmaları konusunda dikkatli olmaya çağıran Aygün, yüksek kredi faizi uygulayan bankaları ise fırsatçılık yapmakla suçladı. Aygün, şunları kaydetti: “Kredi kartları bu faiz oranları ile saatli bombadan farksız. Enflasyonun yüzde 9’lara düştüğü bir ekonomide kredi kartı faizleri yıllık yüzde 100’lerin üzerine çıkmışsa, bütün bankaları da sorumlu olmaya davet ediyorum.” MİLLİ GAZETE 16.08.2004