Yoksul kesim kemer sıktı zenginin harcaması arttı

Tüketimi artan tek kesim ise nüfusun en zengin yüzde 20'si oldu.Yüksek büyüme oranını yakalayan Türkiye ekonomisinde hanehalkları arasındaki tüketim harcamalarının dağılımı da giderek bozuluyor. Aylık ortalama 12.4 katrilyon liraya yakın tüketim harcaması yapılan 2003'te nüfusun en yoksul kesiminin harcamadan aldığı pay yüzde 9.3'ten yüzde 8.8'e düştü. Yoksul kesimin 4.5 kat fazla harcayan en zengin yüzde 20'lik kesiminin payı ise yüzde 38.2'den yüzde 39.8'e çıktı. Devlet İstatistik Enstitüsü Hanehalkı Tüketim Anketi 2003 sonuçlarını açıkladı. Hanehalkı sayısı 16 miyon 745 bine, aylık tüketim harcaması da 12 katrilyon 363 trilyon liraya yükselirken harcamaların paylaşımı 2002'ye göre bozuldu. Harcama farkı 4.5 kata çıktı Gelirine göre nüfusun en yoksul yüzde 20'lik kesiminin tüketim harcamalarındaki payı yüzde 9.3'ten yüzde 8.8'e gerilerken en zengin yüzde 20'lik dilimin payı yüzde 38.2'den yüzde 39.8'e yükseldi. Arada kalan yüzde 20'lik üç dilimin harcamalar içindeki payı da 2002'ye oranla düşüş gösterdi. 12.4 katrilyon liralık harcamanın nüfusun yüzde 20'lik dilimleri arasındaki dağılımına göre en yoksul 3 milyon 289 bin hanehalkının (yüzde 20'lik dilim) 2002'de 936 trilyon lira olan tüketim harcaması 2003'te yüzde 16 arttı ve 1 katrilyon 93 trilyon liraya yükseldi. Ancak aynı dönemde en zengin 3.3 milyonluk hanehalkının harcama tutarı yüzde 28.3 arttı ve 4.9 katrilyon liraya yükseldi. Bir başka deyişle en zengin yüzde 20'lik kesim en fakir kesimden 4.5 kat fazla harcadı. Bu fark 2002'de 4.1 kattı. En fakir kesim gıda harcamalarını yüzde 22.3 artırarak 444 trilyona çıkarken en zenginin gıda harcamaları yüzde 31.7 arttı ve 959 trilyona ulaştı. Ankete göre en yoksul yüzde 20'lik kesim toplam harcamalarının yüzde 40.6'sını gıdaya, yüzde 29.7'sini konut ve yakıta ayırırken en zengin kesim gıdaya yüzde 19.5, konuta da yüzde 26.7'lik pay ayırdı. Yoksul kesim, harcamasının yüzde 5.3'ünü içki ve sigara için yaparken en zengin kesimde pay yüzde 3.2'ye düştü. Eğlencenin payı binde 3 En yoksul kesimin harcamalarında eğlence ve kültür binde 3 (2002'de binde 4) olurken en zengin kesimde bu oran yüzde 3.3 (2002'de yüzde 4.1) oldu. Kentli kiraya çalışıyor Hanehalkları kira ve yakıt harcamalarına gıdadan daha yüksek pay ayırıyor. Aylık ortalama 12.4 katrilyon liraya yakın tüketim harcamasının yüzde 28.3'ünü (3.5 katrilyon lira) konut için yapan hanehalkları, gıda için yüzde 27.5'lik pay ayırıyor. Bir başka deyişle her 1 milyar liralık harcamanın 283 milyon lirası konut harcamalarına ayrıldı. Harcamalar içinde konutun payı kentlerde daha da artarken kırsal kesimde en önemli harcama kalemi gıda oldu. Kentlerde kiraların daha yüksek olması 2002'de harcamalarının yüzde 29.2'sinin konuta ayrılmasına neden olurken 2003'de konutun payı yüzde 30.2'ye çıktı. İstanbul'da gıda ve içeceğin harcamalardaki payı yüzde 20.1'de kalırken konut harcamalarının payı yüzde 33.2'ye ulaştı. Kırsal kesimde ise konutun yapı yüzde 23'lerde seyrederken gıdanın payı yüzde 32.5'ten yüzde 36.4'e yükseldi. Et, süt tüketimi azaldı 2003'te kişi başına kırmızı et, süt, yoğurt gibi temel gıda ürünlerinin tüketimi düşerken peynir, tavuk eti ve ekmek tüketiminde artış yaşandı. Verilere göre bir kişi ayda 634 gram kırmızı et, 548 gram tavuk eti tüketiyor. MİLLİYET 15.09.2004