Tarım TEFE'yi, kira TÜFE'yi ateşledi...

Eylül ayı enflasyonunu tarım ve kira fiyatlarındaki artış şekillendirdi. Tarım fiyatlarındaki hızlı artış toptan eşya fiyat endeksinin (TEFE), kiradaki artış da tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) yükselmesine neden oldu. Aylık bazda yüzde 1.85 çıkan TEFE yıllıkta yüzde 12.5 ile yıl sonu hedefinin üzerine çıkarken TÜFE aylıkta 0.94, yıllıkta yüzde 9 oldu. Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) eylül ayı enflasyon oranlarını açıkladı. TEFE yıllık bazda yüzde 12.5 ile yılın en yüksek düzeyine ulaşırken bu yıl ilk kez yıl sonundaki yüzde 12'lik hedef aşıldı. TEFE'de bu yüksek oranlı artışın en önemli nedeni tarım sektörü oldu. 1.85 puanlık TEFE'nin 1.2 puanı (yüzde 64'ü) tarım sektöründeki fiyat artışlarından kaynaklanırken 0.5 puanlık etki imalat sanayinden geldi. Tarım sektöründe aylık enflasyon yüzde 5.5 açıklanırken, enflasyon imalat sanayinde yüzde 0.7, madencilikte yüzde 3.4, elektrik gaz ve su sektöründe yüzde 0.3 oldu. Kamu fiyatlarının 1.85'lik TEFE'ye etkisi yüzde 0.25, özel sektör fiyatlarının etkisi ise yüzde 1.60 oldu. Yıllık yüzde 9 olan TÜFE ise halen yüzde 12'lik yıl sonu hedefinin altında seyrediyor. Ancak aylık bazda hızlı artış gösteren kira fiyatları enflasyon üzerinde en büyük risk olduğunu gösteriyor. Merkez Bankası'nın son dönemlerde ısrarla uyardığı, hükümetinde önlem almayı düşündüğü kira fiyatlarındaki artış, aylık bazda TÜFE'yi en fazla etkileyen alt kalem oldu. DİE verilerine göre aylık TÜFE yüzde 0.94 olurken artışın yarısı konut sektöründen kaynaklandı. Konut sektöründe fiyatlar aylık bazda yüzde 2, yıllık bazda yüzde 14.6 oldu. Bu sektördeki fiyatların şekillenmesinde önemli rol oynayan kira alt kolunda ise fiyat artışları aylık yüzde 2.5, yıllık yüzde 19.7 oldu. TÜFE'de dikkat çeken bir diğer alt kol ise eğitim oldu. Okulların açılması nedeniyle ağustosta yükselişin sinyallerini veren eğitim sektöründe fiyatlar aylık bazda yüzde 3.3, yıllık bazda yüzde 13.1 arttı. Çekirdek yüzde 0.6 Ağustosta yüzde 1.5 çıkarak ekonomistleri tedirgin eden özel sektör imalat sanayi fiyatları (çekirdek enflasyon) eylülde yüzde 0.6 çıktı. Yıllık bazda en yüksek artış yüzde 52 ile ana metal sanayinde olurken bu sektörü yüzde 92 kapasite ile çalışan mobilya sektörü izledi. Gecikmeli etkisi yavaş yavaş enflasyon olarak dönmeye başlayan petrol ürünlerinde ise aylık enflasyon yüzde 1 olurken yıllık enflasyon yüzde 15.7 ile TEFE'nin üzerinde seyrediyor. İkinci çeyrekte artan yenileme yatırımları da metal eşya ve elektrikli makine sektörlerindeki fiyatların artmasına neden oldu. Metal eşyada enflasyon aylık yüzde 0.5, yıllık bazda ise yüzde 15.5 gerçekleşti. Elektrikli makine sektöründeki fiyat artışları da aylıkta yüzde 0.9, yıllıkta yüzde 22.3 oldu. Zam şampiyonu dergi ve patlıcan oldu Eylülde zam şampiyonları TÜFE'de okul dergileri, TEFE'de patlıcan oldu. Okul dergileri eylülde yüzde 25 artarken bu ürünü yüzde 24.6 ile salatalık izledi. Patlıcan yüzde 22 fiyat artışıyla üçüncü, kuru fasulye yüzde 18, üniversite harçları da yüzde 14,9 ile beşinci sırada yer aldı. TEFE'de ise ilk sırada yer alan patlıcanda aylık fiyat artışı yüzde 54.7 oldu. Bu maddeyi yüzde 50,8 ile kabak yüzde 25,8 ile kuru fasulye, yüzde 23.8 ile salatalık izledi. MİLLİYET 04.10.2004