STK fakiriyiz

“Hortuma Hayır” şeklinde sesini yükseltememiş bir toplum olmanın faturasının, son 10 yıldaki Cumhuriyet tarihinin en büyük mali skandallarıyla ödendiğini ifade eden Aygün, sivil toplum denetiminden kaçma eğilimi yüzünden, bugün sivil toplum fakiri, hortumcu zengini bir ülke konumunda olunduğunu kaydetti. Ankara Ticaret Odası’nın (ATO) “AB Kapısında Sivil Toplum” başlıklı raporunda, Türkiye’de hükümet dışı güçler olarak adlandırılan Türk sivil toplum örgütlerinin sayısının, AB ülkelerinin çok gerisinde olduğu bildirildi. ATO’nun, İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı verilerinden hazırladığı rapora göre, Türkiye’de 80 bin 757 adet dernek faaliyet gösteriyor. Buna göre her 866 kişiye bir dernek düşüyor. AB ülkelerinde ise dernek sayıları milyonlarla ifade edilirken, bu ülkelerdeki nüfusun büyük bir çoğunluğu sivil toplum örgütlerinde görev alarak devletin işini kolaylaştırıyor. Almanya’da 2 milyon 100 bin, Fransa’da 1 milyon 470 bin dernek bulunuyor. Fransa va Almanya’da her 40 kişiye 1 dernek düşüyor. Ancak her 10 Fransız’dan 4’ü en az bir derneğin faaliyetine katılıyor. Nüfusun beşte biri ise en az iki derneğe üye bulunuyor. ABD’de 1 milyon 200 bin dernek bulunuyor. Bu ülkede her 15 Amerikalıdan bir tanesi bu tür kuruluşlarda çalışıyor. Bu sektör ABD’de bankacılık, teknoloji ve hatta kamu sektörü kadar ağırlığa sahip. ABD’de yaklaşık 7 milyon kişi, sivil toplum kuruluşlarında tam zamanlı olarak istihdam ediliyor. ABD ve Avrupa’daki sivil toplum kuruluşlarının toplam istihdam sayısı 11,8 milyon iken, bu ülkelerdeki 6 büyük şirketin (Daimler-Benz, General Motors, Hitachi, Fiat, AlcatelAlsthom ve Unilever) toplam istihdamları yaklaşık 2 milyon düzeyinde gerçekleşiyor. Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarının genel istihdam içindeki payları, ihmal edilecek kadar düşük olduğu tahmin edilmesine karşılık, bununla ilgili yapılmış bir araştırma ya da istatiksel çalışma bulunmuyor. Beşinci kuvvet Sivil Toplum Kuruluşları (STK) dünyada ve Türkiye’de çeşitli adlarla tanımlanıyor. Avrupa ve Amerika’dan sonra Türkiye’de de bir güç odağı haline gelmeye çalışan STK’lar yürütme, yargı ve medyadan sonra “Beşinci Güç”, kamu ve özel kesimden sonra “Üçüncü sektör” olarak tarif ediliyor. Rapora göre Türkiye’de halen 80 bin 757 dernek faaliyet gösteriyor. 38 Kamuya yararlı dernek, 4 bin 915 vakıf, 58 bin 414 kooperatif, aralarında TOBB, TZOB, Noterler Birliği, Barolar Birliği, Bankalar Birliği, Veteriner Hekimler Birliği, TTB, TMMOB, Eczacılar Birliği, YMMO, gibi kuruluşların yer aldığı 14 Kamu Kuruluşu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları da alt alta eklendiğinde, ciddi bir sayı ortaya çıkmasına karşılık, bu rakam Türkiye’nin demokraside iyi bir noktaya geldiğini göstermiyor. Çünkü bunların pek çoğu yasadaki boşluklardan yararlanıp, dernek adıyla meyhane, lokanta olarak faaliyet gösteriyor. Yine bu derneklerin bir bölümü sadece tabelası olan içi boş dernekler olarak varlıklarını sürdürürken, diğer bölümü ise üye sayısı, kurucular ve onların samimi arkadaşlarından oluşan dernekler şeklinde devam ediyor. Rapora göre nüfusa oranlandığında Türkiye’de en az 300 bin sivil toplum örgütü olması gerekiyor. Ancak bugüne kadar toplam 166 bin 245 dernek kurulan Türkiye’de 85 bin 488 dernek artık yaşamıyor. Bu derneklerden 30 bin 962’si mahkeme kararı ile, 23 bin 330’u genel kurul kararı ile fesh edilmiş, 30 bin 990’ı ise kendiliğinden dağılmış. Mahkeme kararı ile kapatılan dernek sayısı ise 206. Rapora göre en fazla dernek, İstanbul’da bulunuyor. İstanbul’un 13 bin 670 derneğine karşılık Ankara’da 6 bin 986, İzmir’de 4 bin 29, Bursa’da 2 bin 965, Konya’da 2 bin 224 dernek faaliyet gösteriyor. Dernekleşme sayısında ilk 5 ilde toplam 30 bini aşan dernek bulunuyor. Bu da Türkiye’deki toplam dernek sayısının yüzde 37’sine denk geliyor. Dernek fakiri illerin başında ise 66 dernek ile Hakkari geliyor. Bu ilimizi 81 dernek ile Kilis, 87 dernek ile Tunceli, 91 dernek ile Şırnak, 104 dernek ile Bayburt izliyor. MİLLİ GAZETE 11.10.2004