Dünyada 'rekor' kâbus

Kesintisiz yükselişini sürdüren ham petrol fiyatları dün de yeni bir rekor kırdı. ABD hafif ham petrolü, 55.63 dolarla tarihi zirvesine ulaştı. Yüksek petrol fiyatları ve ABD bütçe ve dış ticaret açığındaki artışın yarattığı kaygılar, doları da olumsuz etkiledi. Avro karşısında son ayların en düşük düzeyini gören dolar, dün 1.2828 avro'ya kadar gerilerken, Japon Yeni karşısında ise son altı ayın en düşük seviyesi olan 107 yene indi. Petrol fiyatlarındaki hızlı çıkış ve doların değer kaybının şirket kârlarını olumsuz etkileyeceği beklentisi ise dünya borsalarında sert düşüşlere neden oldu. Avrupa borsaları son yedi ayın en düşük seviyesine indi. Dolar 1.30'a inebilir Bu yılın en yüksek seviyesine 18 Şubat'ta 1.2836 dolarla ulaşan avro/dolar paritesinin 1.3000'e kadar yükselebileceğini söyleyen uluslararası piyasalar analisti Ateşan Aybars, "Bu seviyeden sonra merkez bankalarının kolektif hareketini görebiliriz. Bu da paritede sınırlı bir düzeltmeye neden olabilir. Ancak ABD'nin başta dış ticaret ve bütçe açığı olmak üzere makroekonomik verilerindeki bozulma nedeniyle bu düzeltme hareketi şimdilik psikolojik seviye olan 1.2500'lere kadar devam edebilir" dedi. ABD Merkez Bankası'nın kasım ayında yapacağı toplantısında faiz oranlarını beklendiği gibi 0.25 oranında artırsa bile aralık ayında bir artırım yapma ihtimalinin düşük olduğunu belirten Aybars, şu yorumu yaptı: "ABD makro verilerindeki bozulma sürüyor. Buna karşın açığı finanse ettiği yabancı fon girişlerinde ise ciddi azalmalar var. Ekonomide ise büyüme hızının yavaşladığı gözleniyor. Bu ortamda Merkez Bankası'nın yeni bir faiz artırımı yapma şansı azalıyor. Bu da dolardaki zayıflamayı destekliyor." Ateşan Aybars, son dönemde merkez bankası başkanlarının 'Dolar düşmeli, dış ticaret açığı başka türlü düzelemez' yönündeki beyanatlarını da hatırlattı. İhracatçı dolar alıyor Paritede yaşanan sert hareketlere iç piyasanın tepkisi ise dün son derece sınırlı kaldı. Türkiye'de piyasaların kendi iç dinamiklerine bağlı hareket ettiğini belirten bankacılar, "Dolar kuru belli seviyeye indiğinde büyük ithalatçı kamu kurumlarından ve özel sektörden alımlar geliyor. Bu arada pariteye bağlı olarak yükselen avro nedeniyle de son günlerde ihracatçıdan avro satışlarının arttığını gördük. Bu nedenle uluslararası piyasalardaki sert fiyat hareketleri iç piyasayı fazla etkilemedi" dedi. Paritede yaşanan harekete bakıldığında doların 1 milyon 450 bin lira civarına gerilemesi gerektiğini de belirten bankacılar, arzda artış olması halinde Merkez Bankası'nın günlük döviz alım ihalesi yapma olasılığını artıracağını, bunun da doların Türk Lirası karşısındaki hareketini sınırladığını söyledi. Petrol yine zirve yaptı Uluslararası piyasalarda, petrol fiyatları haftaya yeni rekorla başladı. ABD petrolü sabah saatlerinde 46 cent artışla 55.63 dolara brent petrol ise 56 cent çıkışla 51.78 dolara ulaşıp yeni zirvesine ulaştı. Fiyat artışında; dünyanın üçüncü büyük petrol ihracatçısı Norveç'te petrol işçilerinin grevine karşı boykot uygulayan Gemi Sahipleri Birliği'nin, grev sona ermediği takdirde boykot kapsamını genişleteceği tehdidinde bulunması etkili oldu. Dünyada ham petrol arzında sorun yaşanmadığını belirten Aybars, buna karşın rafine ürünlerde sıkıntı olduğunu söyledi. ABD'de bu kışın soğuk geçeceği beklentisi ve stoklardaki düşüklüğün çıkış için kullanıldığını açıklayan Aybars, "Ancak petrolde manipülatif bir hareket yaşandığını düşünüyorum. Bu kadar hızlı çıkışı destekleyecek neden görmüyorum" dedi. Petrol fiyatlarındaki tırmanışı 'spekülatif' olarak değerlendiren bir başka yetkili ise ABD seçimlerinden sonra düşüş yaşanabileceğini söyledi. Bu arada IMF Başkan Yardımcısı Agustin Carstens, petrol fiyatlarının yüksekliği yüzünden dünya ekonomisindeki büyümenin 2005'te, kuruluşun eylülde açıkladığı yüzde 4.3'ün de altında gerçekleşebileceğini söyledi. IMF Başkanı Rodrigo Rato da, petrol fiyatlarında çabuk bir düşüş beklenmemesi gerektiğini açıkladı. RADİKAL 26.10.2004