İsrail ekonomisi çöküyor

İşsiz kalabileceklerini daha önce hiç hatırlarına bile getirmemiş İsrailliler, şimdilerde işsizlik yardımları ve mesleki eğitim kurslarına yazılma kuyruklarında. Kudüs’ün eski, yerleşik mağazalarından Hamashbir tasfiye nedeniyle çok indirimli satışlara başladı, hayır kurumlarının bedava et ve patatesten ibaret yemek salonlarından yararlananların sayısı arttı. Yoksullara bedava yemekten üç yıl öncesine kadar nüfusun sadece yüzde 25’i yararlanıyordu. İsrail’in yeterince sorunları olmasa da, küresel ekonomideki yavaşlama, Filistinlilerle 26 aydır süren çatışmalar ve giderek büyüyen sosyal refah devletine destek çabaları problemler oluşturdu. Bu ülkede 28 Ocak’daki genel seçimlerden önce güvenlik ve savunma konusundaki tartışmalar ekonomik meseleleri gölgeledi. İSRAİL’DE SON 52 YILIN EN BERBAT DURGUNLUĞU İsrail tarihinde son 52 yılın en berbat durgunluğu yaşansa da, hayat standartları, işsizlik oranının yüzde 50’ye çıktığı Filistin topraklarındakinden hâlâ daha iyi durumda bulunuyor. Sadece Gazze Şeridi’nde Filistinlilerin yüzde 70’i günde 2 dolardan daha aza hayatta kalmaya çabalıyor. Filistinli çocukların yüzde 22’sinin Kongo ve Zimbabwe düzeyinde yetersiz beslendiğinin anlaşılması üzerine, Birleşmiş Milletler (BM) geçen ay bölgedeki en büyük gıda yardımı programını başlattı. İsrail’de işsizlik oranı yüzde 10.4 ile Avrupa Birliği (AB) ülkeleriyle kıyaslanabilecek düzeyde. Fakat, kitlesel göçmen kabulü, yabancı sermaye yatırımları ve kendi yüksek teknoloji sanayiiyle 1990’larda sürekli büyüyen, hareketlenen İsrail için büyümedeki düşüş hızlı ve şiddetli oldu. BİNLERCE İŞYERİ KAPANIYOR Binlerce işyeri, işletme kapanırken, ücretler ABD ve Avrupa ülkelerinin çoğunkinden yüksek, kişi başına düşen milli gelir 17 bin dolar ve vergiler de orduyu ve giderek artan işsizlik ve ya da sosyal yardımları finanse etmek için çok yüksek. Orta sınıf kendini sıkıştırılmış hissediyor, kredi sıkıntısı var, insanlar işini kaybediyor, alt orta sınıf hem reel ücretlerin erimesi hem de sosyal sektördeki planlanan indirimlerden çok kötü etkilendi. Kimi uzmana göre, siyasetçiler ve medya kamuyu ekonomik dertlerin tamamen güvenlik durumunun sonucu olduğuna ikna etti. Hükümet 2001’de yaklaşık yüzde 1 küçülen bu yıl da aynı oranda daha küçülmesi beklenen ekonomiyi büyütücü, hareketlendirici önlemler alamadı. İsrail’de ekonomik kriz orta sınıfa kadar indi. Resmi verilere göre, nüfusun beşte biri, 1.2 milyon İsrailli yoksulluk içinde. Yoksulların çoğu, 6.5 milyonluk nüfusun beşte biri olan Etiyopya göçmenleri, İsrailli Araplar ve 300 bin kadar ultra Ortodoks Yahudi. Ultra Ortodokslarda erkeklerde çalışma oranı çok düşük, bu kişiler dini okullardaki derslere katılıp devletten özel ödeme alınca iş hayatına atılmıyor. İSRAİL ASKERLERİ, BİR FİLİSTİNLİYİ ŞEHİD ETTİ Öte yandan; İsrail’de, Gazze Şeridi’nden ülkeye sızan bir Filistinli’nin, İsrail askerleriyle girdiği çatışmada şehid olduğu bildirildi. İsrail ordusu sözcüsüne göre, İsrail askerleri, Gazze Şeridi’nden ülkeye sızan Filistinliyi, güneydeki Necef çölünde bulunan Kisufim çiftliği yakınlarında fark ettiler. Kimliği açıklanmayan Filistinlinin çıkan çatışmada şehid olduğu bildirildi. VAKİT - 14.12.2002