Dünya, depremin ve dev dalgaların yol açtığı yıkımın boyutlarını ilk saatlerde kestiremedi. Hala da kestirebilmiş değil. Oysa Sumatra Adası'nın kuzeyindeki fakir Açe neredeyse yok oldu. Sadece bu bölgede 80 bin kişinin öldüğü söyleniyor. Gerçek bilanço belki de haftalar sonra netleşecek. Felaketin, Güney/Güneydoğu Asya'da öncülük edeceği sosyal ve siyasal dönüşümün yanında, 21. yüzyıl küresel sistemi üzerinde deprem niteliğinde etkileri olacak.
Üzerinden bir hafta bile geçmeden bu gerçek kendini göstermeye başladı bile. Uyarı sistemine ilişkin tartışmalara dikkat çekmek istiyorum. Hint Okyanusu'nda "tsunami erken uyarı sistemi" olmayışı Asya'ya ağır bir bedel ödetti. Ancak, ABD'nin kontrolünde bulunan ve Pasifik'i izlemek için kurulan uyarı merkezinin sadece sisteme bağlı ülkeleri gözetip Güney Asya'yı uyarmaması bir ihmalkarlık ya da bürokratik maskaralık olarak görülemeyecek kadar vahim. Bildikleri halde, dev dalgalar okyanus kıyılarına hızla yaklaştığı halde, on binlerce insanın öleceğini bile bile uyarı yapmadılar. Böyle bir kasıt, böyle bir bencillik milletlerin hafızalarında nasıl yer edinir? Asya'nın insanları felaketin yaralarını sardıktan sonra bunu sorgulamayacak mı?
ABD Başkanı George Bush, felaket sonrası bir başsağlığı bile dilemedi. Depremde yerle bir olan, bazılarına göre yüzde 75'i yıkılan Sumatra Adası'nın kuzeyindeki Açe, Amerika'nın 11 Eylül'den bu yana askeri üs kurmaya çalıştığı, enerji kaynakları üzerinde yüzen ve Malaka Boğazı'nı kontrol eden bir yer. Yeryüzünün en önemli su geçitlerinden biri olan Malaka Boğazı, dünya deniz ticaretinin yarısının yapıldığı, Doğu Asya'nın ekonomisini kontrol eden, son derece stratejik bir yer. Bölgede askeri üs kurma talebi reddedildiği için Endonezya ile krizin eşiğine gelen ABD, Tayland başta olmak üzere bölgede "İslamcılar"a karşı savaş yürütüyordu. Ama esasında savaş enerji kaynakları için, küresel hegemonya için yapılıyordu. Ortadoğu'dan sonra Amerikan karşıtlığının en yüksek olduğu bölge Güney Asya...
Immanuel Wallerstein, "ABD, düşüşe geçen bir hegemonik güçtür. Ekonomik kartı yaklaşık kırk yıldır düşüş halinde" diyor. Yüzyılın felaketi jeo-politik fay hatlarını daha da hareketlendirecek. Bu sefer tsunamiler Amerika'yı vuracak.
30.12.2004 / İBRAHİM KARAGÜL / YENİŞAFAK
SABAH 31.12.2004
Yeni tsunamiler
Özellikle dünyadaki gelir adaletsizliğinin sorumlusu olan ve açlıktan milyonlarca insanın ölümünden duyulan utançla Batı, kaynaklarını seferber etmeliydi. Yüzyıllarca sömürdüğü Güney Asya'dan özür dilemeliydi. Olmadı. İnsanlık, Asya'nın, Doğu'nun insanlarının ne kadar değersiz olduğunu bir kez daha keşfetti.
