'Birleşik Avrupa' hayaline yeni adım

Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu olarak 1951'de yola çıkan AB, Kopenhag zirvesinde, sekizi Doğu Avrupa ülkesi 10 adayı Mayıs 2004'te üyeliğe alacağını duyurarak, 'birleşik Avrupa' ideali doğrultusunda tarihi bir adım attı. Böylece Soğuk Savaş'ın Demirperde ülkeleri, Berlin Duvarı'nın çöküşünden 13 yıl sonra, AB'ye, başka deyişle piyasa ekonomisi ve liberal siyasi değerlere entegre olacak. AB liderleri, tarihi kararı, zirvenin kapanışında 'Tek Avrupa' sloganının altında çektirdikleri fotoğrafla somutlaştırdı. Müzakerelere başlamak için 2004'ü bekleyecek olan Türkiye'nin ise Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası'nda uzlaşması ise, Avrupa ordusu projesi önündeki engeli kaldırdı. 'Yeni bir sayfa açıldı' AB Dönem Başkanı Danimarka'nın Başbakanı Anders Fogh Rasmussen'in, "Bugün Avrupa tarihinde yeni bir sayfa açtık. 1989'da cesur ve ileri görüşlü insanlar Berlin Duvarı'nı yıktı. Onların ümitlerine cevap verdik. Kıtamızı iyileştirmeye; tek Avrupa yaratmaya karar verdik" sözleriyle duyurduğu karar, AB'nin 5. genişleme dalgası. 6. genişlemeyse, Kopenhag'da Bulgaristan ve Romanya'yla yürütülen müzakerelerin 2007'de bitmesiyle yaşanacak. Türkiye ve Kıbrıs tartışmaları dışında, Polonya'nın sıkı pazarlıklarla AB'nin yeni üyelere ilk iki yılda yapacağı yardımı artırması zirveye damgasını vurdu. Ekimdeki Brüksel zirvesinde yeni üyelere iki yılda ancak 40.5 milyar euro yardım yapılacağını, fazla verecek paraları olmadığını açıklayan AB liderleri, Polonya Başbakanı Leszek Miller'a daha fazla direnemedi. AB'nin 1999'da vaat ettiği gibi 42.5 milyar euro yardım yapması için bastıran Polonya Başbakanı Miller, zirvenin son günü, AB bütçesine en fazla katkıda bulunan Almanya Başbakanı Gerhard Schröder'i ikna etti. Yıllık bütçesi 100 milyar euro olan AB, üyeliğin ilk üç yılında sadece Polonya'ya 1 milyar euro, diğer dokuz üyeye de 'taleplerin makul' olması koşuluyla 300 milyon euro ek yardımda bulunacak. Toplam 404.1 milyar euro'luk gayri safi milli hasılaları AB toplamının yüzde 4.6'sına denk düşen 10 ülkenin birlik içindeki, zengin-yoksul uçurumunu görünür kılacağı bu pazarlıklarda da ortaya çıktı. Avrupa Ordusu'na doğru Zirvede ayrıca Türkiye'nin önerisi üzerine çalışan AB yetkilileri, 'Berlin Plus' diye anılan, NATO imkânlarının kullanıldığı AGSP operasyonlarına NATO üyesi olup AB üyesi olmayan ülkelerin (Türkiye, Norveç) katılımını sağlayan, NATO üyesi olmayan AB üyeleri (Rum Kesimi, Malta) dışlayan bir formül geliştirdi. Atina'nın geri adımıyla kabul edilen bu formül, dün onaya sunulduğu NATO Genel Konseyi'nde kabul görünce, AB, NATO ile kapsamlı bir anlaşmaya varmış oldu. Böylece 2003'te Avrupa ordusunu operasyonel kılınmasının önü açılırken, bu durum zirve kararlarına 'en kısa zamanda Makedonya'ya Avrupa gücü gönderileceği, Bosna için de hazır olunduğu' ifadesiyle geçti. RADİKAL - 15.12.2002