En tepeye Talabani, Allavi ve Paçacı

Irak'ta önceki gün yapılan ulusal ve bölgesel parlamento seçimlerinin sonuçları henüz bilinmiyor ama etnik ve dini gruplar arasında kapalı kapılar ardında yürütülen pazarlıklar sonucu devletin en tepesinde görev yapacak isimler hemen hemen belli oldu. Buna göre, seçime büyük ilgi gösteren Kürtler ödül olarak Irak Devlet Başkanlığı makamını alacak, yürütme Şiilerde olacak ve Meclis Başkanlığı koltuğu da Sünnilere verilecek. Zirvedeki ilk Kürt İngliz "The Guardian" gazetesi, Şii, Kürt ve Sünni liderler arasında yapılan ince pazarlıkların 3 makamın paylaşılması konusunda anlaşmayla sonuçlandığını bildirdi. Başbakanlık ya da devlet başkanlığını isteyen Kürtlere daha çok temsili bir rolü olan devlet başkanlığı uygun görüldü. Böylelikle Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) lideri Celal Talabani, büyük bir ihtimalle Irak'ın ilk Kürt kökenli devlet başkanı olacak. Yürütmenin başı olan başbakanlık makamı ise Şiilerde olacak. Yeni başbakan bir olasılıkla şimdiki başbakan İyad Allavi olacak ya da Şiilerin listesindeki bir başka önemli siyasetçi bu koltuğa oturacak. Geçici meclisin başkanı ise Sünni bir Arap olacak. Bu makamın en büyük favorisi Adnan Paçacı. İktidar pazarlığı Talabani, pazarlıklarla ilgili olarak yaptığı açıklamada, "Şiilerden bazı teklifler aldık. Devlet başkanlığına karşılık biz de onların başbakanlığı almasını destekleyeceğiz. Ama yeni başbakanın Kürt çıkarlarını savunup savunmadığını yakından izleyeceğiz" diye konuştu. Kürt devlet başkanının Irak'ın birlik ve beraberliğine katkı yapacağını savunan Talabani, bu sayede Sünnilerin siyasi hayata katılmasının sağlanabileceğini söyledi. Kürtlerin yüzde 95'i Sünni. Kürt lider, yeni rejimin demokrasi, federal sistem, insan hakları, kadın hakları ile devlet ve din işlerinin birbirinden ayrılması gibi temel prensiplere dayanacağını sözlerine ekledi. Yeni seçilen parlamento, yeni hükümeti oluşturduktan sonra kalıcı anayasayı hazırlayacak. Bu yılın sonunda anayasa için referandum yapılacak ve bir kez daha genel seçime gidilecek. Öte yandan, seçimlere, kayıt yaptıran seçmenin yüzde 60 ila 75'inin katıldığı belirtildi. Kürtler istemezse anayasa çıkmaz Irak'ın Geçici Anayasası'nda kendilerine çok geniş söz hakkı veren hükümler sayesinde Kürtler, devletin yeniden yapılanmasında kritik rol üstlenecek, istedikleri düzenlemeleri yaptırabilecek. Geçici Anayasa'ya göre, hazırlanacak yeni anayasa referanduma götürüldüğünde toplam 18 seçim bölgesinden oluşan Irak'ın 3 bölgesinde seçmenin üçte iki çoğunluğu tarafından reddedilirse geçersiz sayılacak. Yani 3 bölgede seçmenin yüzde 66'sının hayır demesi anayasanın kabul edilmediği anlamına gelecek. Buradaki kritik sayı 3, çünkü Kuzey Irak Kürt bölgesi 3 seçim bölgesine sahip. Yani Kürtler yeni hazırlanacak anayasayı isterlerse veto edebilirler. Ankara'ya gelirse yoluna kırmızı halı serilecek 1991'deki Birinci Irak Savaşı'nın ardından dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın Irak Kürtlerine yönelik yakınlık ve diyalog politikası çerçevesinde itibar gösterilip kırmızı pasaport verilen ve çeşitli kereler Ankara'da ağırlanan Talabani'nin Ankara ile ilişkileri, Özal'ın 1993'teki vefatından sonra inişe geçti. Özal zamanında Bağdat rejimine karşı himaye edilen Kürt liderler ve özellikle de Talabani'nin Ankara'daki yıldızı, Tansu Çiller'in başbakanlığı döneminden itibaren hızla söndü. Kürt liderlere en çok yöneltilen suçlama ise Kuzey Irak'ta üslenen PKK'yı el altından kolladıklarıydı. İlişkiler hızla bozulurken, en çok Talabani suçlandı. Talabani, güvenilmez, ikiyüzlü ve kaypak bir politikacı olarak tanımlanıyordu. O da çareyi ABD ile ilişkilerini daha da güçlendirmekte ve İran'a yakınlaşmakta buldu. O dönemden beri "tu kaka" edilen bu Talabani, cumhurbaşkanı seçilir ve günün birinde Ankara'ya Irak'ı temsilen resmi ziyarette bulunursa, devlet protokolü gereği yoluna kırmızı halı serilecek ve bu da tarihin bir cilvesi olarak kayıtlara geçecek. 01/02/2005