Korkunç İvan'ın ruhu şad oldu!

Sürgün çocukları Mashadov çoğu akranı gibi, Joseph Stalin tarafından Çeçenlerin 1944'te topluca sürgüne gönderildiği Kazakistan'da 1951'de doğdu. 1957'de vatanıyla buluştuğunda altı yaşındaydı. Sürgünün tadını anne sütüyle tatmıştı. İkinci kez 'Vatanıma dönüyorum' dediğinde Rus ordusunda komutandı. 1971'de Tiflis Topçu Okulu'nu, 1978'de Leningrad Askeri Akademisi'ni bitirdiğinden beri Kızıl Ordu'nun emrindeydi. En büyük utancı, 1991'de Litvanya'da milliyetçi özgürlük isyanını bastırmasıydı. Dolayısıyla 1992'de ordudan istifa ederek Ruslarla 400 yıllık hesaba kaldığı yerden devam eden milletinin safına geçerek bu utancından kurtulmaya çalıştı. Artık vatanında genelkurmay başkanıydı. Kızıl Ordu'dan öğrendiği taktiklerle 1994-1996'da işgalci Ruslara kök söktürdü. Aslında Dudayev'le kıyaslandığında Mashadov Kremlin'dekiler için şanstı. İlk savaşı bitiren 1996'daki müzakerelerde yapıcı rolü kesindi. Hatta bazı komploseverlere göre, Yeltsin yaklaşan seçimler öncesi savaşın bitmesini istiyordu. Hazar petrolünün transfer anlaşmasını kaçırmamak için de Çeçenya güzergâhını temizlemesi gerekiyordu. Dudayev'in pes etmeyeceğini anlayınca halefi Mashadov'la masaya oturmayı gözüne kestirmişti. Böylece Dudayev ortadan kaldırıldı. Ama Çeçenler açısından da bağımsızlığı Rusya'ya kabul ettiren anlaşmanın altında onun imzası vardı. 1996'da Dudayev'in yerini Zelimhan Yandarbiyev alırken, kendisi de başbakan olacaktı. Bütün dünya yan çizdi Çeçenya'da 1997'de yapılan devlet başkanlığı seçimlerinde 'ılımlı Müslüman' ya da 'laik' profiliyle, radikallerin gözdesi Şamil Basayev'i sandığa gömmüştü. AGİT dahil 41 uluslararası kuruluş seçime 'adil' ve 'demokratik' notunu vermişti. Hatta Rusya lideri Boris Yeltsin, sözde düşmanı Mashadov'a tebrik mesajı göndermişti. Yeltsin, Mashadov'la bir dizi ikili anlaşmaya imza attı. Ama Yeltsin bu anlaşmalara, uluslararası toplum da Çeçenya'nın demokratik iradesine ihanet etti. Mashadov, en son şubatta bir aylık ateşkes ilan ederek Putin'e barış çağrısı yapmış, Putin ise 'teröristlerle masaya oturmam' cevabını vermişti. Çeçen lider, Radio Liberty'ye verdiği son röportajında "Bana yarım saat verin, Putin'i barışa ikna ederim" demişti. Avrupa Parlamentosu ve AGİT de Moskova'yı barışa zorlamak için hazırlık yapıyordu. Rus Asker Anneleri Komiteleri, Zakayev ile Londra'da görüşmüştü. Yeni perde açılıyor Şimdi Kremlin hariç herkes aynı şeyi söylüyor: Rusya bu girişimin ciddiyetinden korktu. Mashadov'u ortadan kaldırıldı. Mashadov'un 2002'den beri Batı başkentlerinde dolaştırdığı bir barış planı vardı. Temel esprisi Rusların Çeçenya'dan çekilip yerini uluslararası bir güce bırakmasıydı. Çeçenler de silahsızlanacaktı. Kosova örneğindeki gibi BM olmazsa AB ya da BDT şemsiyesinde geçiş hükümeti kurulacaktı. Rusya'yı yedi bölgeye ayırıp atadığı valileri özerk 'devlet başkanları'nın önüne geçiren Putin, Beslan trajedisini arkasına alıp artık halkoyuyla başkan seçimine de son verdi. Öyle anlaşılıyor ki bu trenin duracağı son durakta 'Çar Putin' olacak. Putin'in cephedeki kurmayları da savaşın bitmesini istemiyor. Neden mi? Çeçen petrolü Rus komutanların cebine akıyor. 'Kontrakniki' denilen paralı ayaktakımı ise verilmeyen ödeneklerini ev yağmalayarak, kelle başına 3 ile 20 bin dolar koparılan rehine pazarları kurarak, işkence seanslarından sağ çıkamayanların cesetlerine 1000-5 bin dolar haraç kesip çıkarıyor. Memorial ve Human Rights Watch'ın raporları bu çarkın sayısız örnekleriyle dolu. Putin, başına 10 milyon dolar ödül koyduğu Mashadov'u ortadan kaldırtarak savaşı sürdürecek adamlara ihtiyacı olduğunu gösterdi. Şimdi seçilmiş devlet başkanının yerini Basayev'in sadık dostu 'Şeriat Mahkemesi' Başkanı Abdülhalim Saydulayev aldı. Yeni perde açıldı, bu sahnede barış hayli ötede. Ayrıca bir tehlike daha var! Putin'in kurdurttuğu Çeçen yönetiminin başbakan yardımcısı Ramzan Kadirov'un cinayetle bağlantısı nedeniyle Çeçenya'da iç hesaplaşma kaçınılmaz görünüyor. Kremlin'i yakından izleyenler, eski ajan Putin'in 'barış' sözüne alerjik olduğunu söylüyor. Bedeli ağır mı, ağır. Putin işbaşında, Kafkasya'yı işgalin mimari Korkunç İvan rahat uyusun. RADİKAL 14.03.2005