Paul Wolfowitz doğru isim değil

Dünya Bankası Başkanı James Wolfensohn görevinden ayrılmak istediğini açıkladı. Bu açıklamanın hemen ardından kalkınma alanındaki çalışmalarıyla dünyanın en önemli organizasyonlarından biri olan kurumun başına getirilecek yeni isim için arayış başladı. Bu ismin kim olacağına yönelik seçim, özellikle yoksulluğun gelişmekte olan ülkelerdeki en büyük sorun olduğunun kabul edildiği şu günlerde büyük önem kazandı. Dünya Bankası'nın ''banka'' olarak nitelendirilmesi, aslında kurumun önemine ve çok yönlü amaç ve görevlerine gölge düşürüyor. Dünya Bankası birçok ülkeye ekonomik krizleri atlatmaları ve çok sayıda projeyi uygulamaya koyabilmeleri için borç veriyor. 1997-1998'de Güney Kore'ye verilen 10 milyar dolar buna güzel bir örnek. Çatışma ve sorun yaşanan bölgelerdeki yeniden yapılandırma çalışmalarında büyük rol oynuyor. Dünyanın en yoksul ülkelerine, özellikle sağlık ve eğitim alanlarındaki eksikliklerin giderilmesi için düşük faizli kredi veriyor. Bu ülkelere kalkınma stratejileri konusunda öğütlerde bulunuyor. Bir anlamda danışmanlık yapıyor. Söylemlerine uymuyorlar Belirli kurumların önerdiği demokratik reformlar, o kurumların kendi önerdikleri tablodaki şeffaflık ve katılımcı demokrasi kriterlerine uymuyorsa nasıl ciddiye alınabilir ki?.. James Wolfensohn'dan boşalacak başkanlık koltuğuna getirilecek isim için neden ''ABD'li olmalı'' sınırlandırması konuluyor? Ve bu isme yönelik arama süreci neden kapalı kapılar ardında yapılıyor? Şimdiye kadar Wolfensohn'un yerine geçmek üzere adı geçen iki isim var. İkisi de rahatsızlık verici isimler. ABD'nin savunma bakan yardımcısı Paul Wolfowitz ve Hewlett Packard'ın geçmişteki CEO'su Carleton Fiorina 'nın bu görev için adlarının geçmesi tartışma yarattı. Wolfowitz'in adaylığına daha kesin gözle bakılıyor. Teamüller, ABD Başkanı'nın Dünya Bankası Başkanı'nı atamasına izin verse de kurum, diğerlerinin güvenini kazanarak başarılı olabilir. Ne Wolfowitz'in ne de Fiorina'nın ekonomi ve kalkınma alanında deneyimi var. Bu işi yapabilecek, ekonomi alanında bilgi, kişisel zekâ ve yeteneğe sahip birinci kalite insanlar var. Dünya Bankası'nın başına getirilebilecek bu birinci kalite insanların arasında doktorasını Yale'de yapan ve şimdi orada ders veren, Meksika'nın eski Devlet Başkanı Ernesto Zedillo , Princeton'da doktora yapan, Brezilya Merkez Bankası'nın eski Başkanı Arminio Fraga ve Türkiye'deki kriz dönemini bakanlığı sırasında başarıyla idare eden eski Dünya Bankası Başkan Yardımcısı Kemal Derviş var. Ancak görünen o ki George Bush tercihini onlardan yana kullanmayacak. G-7'lerin demokrasi konusundaki söylemlerini eyleme dökme zamanı geldi. Çoğu, ABD Irak'a savaş açmaya kalkıştığında ayaklandılar. ABD'nin Irak'ta acil tehlike oluşturacak kitle imha silahı olduğu iddiasına şüpheli bakmakta haklıydılar. Burada odak noktası olması gereken konu da bundan daha önemli değil. Gelişmekte olan ülkelerdeki milyarlarca insanın yaşamı, sağlığı, refahı, yoksulluğa karşı girişilecek küresel savaşa bağlı. Bu savaşı yürütecek doğru generalin seçilmesi zafer kazanılacağını garanti edemeyebilir. Ancak yoksullukla savaşa yanlış generalin komuta etmesinin savaşın kaybedilmesi riskini arttıracağı kesin. JOSEPH STIGLITZ * (* Nobel Ödüllü, Kolombiya Üniversitesi Ekonomi Profesörü) (Yazı yayımlandıktan bir gün sonra ABD Başkanı George Bush, Paul Wolfowitz'i resmen Dünya Bankası Başkanı adayı olarak gösterdi.) (The Guardian, İngiltere, 15 Mart) CUMHURİYET 21.03.2005