Devrim öncesi Kırgızistan

Kırgızistan'da gençler arasında alkolizm, uyuşturucu, fuhuş ve yasalara aykırı yollardan para kazanma çabası artıyor.Yüzde 50’yi aşan oranda Kırgızlar olmak üzere ülkede 90 farklı milletten insan bulunuyor. Mikro milliyetçiliğin arttığı Kırgızistan’ı zor bir gelecek bekliyor. Kırgızistan'da, yaşanan gelişmelerin büyük istikrarsızlıklar doğurabileceği, gençler arasında alkolizm, uyuşturucu, fuhuş ve yasaya aykırı yollardan para kazanma çabasının artığı, misyonerler ve dini cemaatlerin faaliyetlerinin dikkat çekici boyutlara ulaştığı bildirildi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Müfit Gömleksiz ve Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Adnan Gümüş, Kırgızistan'da 2000-2001 yılında yaptıkları ve Kırgız-Slav Üniversitesi'nce Rusça basılan ''Gençlik ve Otoriteryenizm: Kırgızistan Lise ve Üniversite Gençliği Üzerinde Bir Araştırma''da adeta yaşanan son süreci öngörüyor. Doç. Dr. Gümüş, diğer Orta Asya ülkelerine göre daha ılımlı ve demokratik özellikler taşıyan, ülke olma özelliğini de yitirmeye başlayan Kırgızistan'da da son dönemde reform vaatlerinin yerine getirilmediğini söyledi. Kırgızistan'da yüzde 50'yi aşan oranda Kırgızlar olmak üzere 90 farklı milletten insan bulunduğunu belirten Doç. Dr. Gümüş, şöyle konuştu: ''Ülkeye bağlılık Kırgızlar arasında yüzde 80'lere çıkarken diğer gruplar arasında yüzde 30'lara düşüyor. Mikro milliyetçiliğin artığı günümüzde Kırgızistan'ı zor bir gelecek bekliyor. Her geçen gün daha da ağırlaşan sorunlar, misyonerlik süreci, gençliğin otoriteryen eğilimlerini önemli ölçüde etkiliyor. Sovyetlerin dağılmasıyla, bugün büyük bir otorite arayışına tanık olunuyor. Ancak, sorun sadece lider arayışında değil. Ortak değerler oluşturulamadığı için bu arayışlar farklı liderliklere yol açabilir.'' Araştırmanın kapsamı ve ülkenin yapısı Araştırmada, Bişkek'te farklı sosyoekonomik düzeydeki, Kırgızca ve Rusça eğitim veren 11 devlet lisesi ile 4 üniversitede okuyan öğrencilerle yapılan anket sonuçları değerlendirildi. Bişkek'te, 490'ı lise son sınıf, 485'i üniversite öğrencisi, 356'ı kız olmak üzere 975 kişiye ulaşıldı. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla 1990 yılında bağımsızlığına kavuşan Kırgızistan'ın, çok uluslu ve kültürlü, etnik farklılıkların yoğun olduğu bir ülke niteliği taşıdığı belirtildi. Kırgız Cumhuriyeti Ulusal İstatistik Komitesi'nce 1999 yılında yapılan nüfus sayımına göre yüzde 50'yi biraz aşan oranla en büyük grubu Kırgızların oluşturduğu, bunu Rus ve Özbeklerin takip ettiği kaydedildi. Gençler arasında alkolizm ve uyuşturucu kullanımının giderek artığı gözleniyor. Aynı şekilde fuhuş ve buna bağlı hastalıklar, cinayet işleme ve çete faaliyetleriyle yasaya aykırı yollardan para kazanma dikkati çekiyor.'' Birçok milliyet ve dinden insanın hoşgörülü bir ortam içinde birbirlerinin farklılıklarını kabul ederek uzun yıllar birlikte yaşadığı Kırgızistan'da, son dönemde başta misyonerler olmak üzere budist cemaatlerin faaliyetlerinin dikkat çektiği bildirilen açıklamada, şu saptamalara da yer veriliyor: ''Özellikle çok yoksul bölgelerde aylık 10-20 dolar verilerek din değiştirmeler sağlanıyor. Bu faaliyetler gençler üzerinde etkili oluyor. Dinsel eğilimler, anne-babalara göre gençler arasında daha çok artış gösteriyor.'' En büyük sorun işsizlik ve fakirlik Araştırmaya göre, eğitim düzeyi yüksek olan Kırgızistan'da, eğitim alanların çoğunu kızlar oluşturuyor. Örneğin, devlet üniversitesi Oş'ta 2002 yılında okuyan 30 bin öğrencinin yaklaşık 25 bini kız. Erkekler ise geçim sıkıntısı nedeniyle okulu bırakıyor, iş bulmak için yurtdışına gidiyor. Bir dağ ülkesi olan Kırgızistan'daki coğrafik yapının gerek ekonomik gerekse sosyal ve siyasal istikrarın kolay sağlanmasını mümkün kılmadığı vurgulanan araştırmada, Sovyetler zamanında 3 bin 30 dolar düzeyinde olan kişi başına gelirin son yıllarda 300 dolara kadar düştüğü belirtiliyor. Ürünlerin büyük bölümünün fiyatının hemen hemen Türkiye ile aynı düzeyde olduğu belirtilen araştırmada, şunlar kaydediliyor: ''Dayanışmayla geçim sıkıntısını aşma çabası son dönemde giderek bozuluyor. İstihdam Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre 1992 yılında iş arayanlar içinde gençlerin oranı yüzde 13'ken 1997'de yüzde 37.1'e, sonraki yıllarda da daha yüksek oranlara çıktığı görülüyor. Kırgızistan, çok genç bir nüfusa sahip. 1999 verilerine göre, 0-19 yaş arasındakiler, nüfusun yaklaşık yüzde 38'ini oluşturuyor. MİLLİ GAZETE 28.03.2005