İşsizler ordusu büyüyor

Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Aralık 2004-Ocak- Şubat 2005 dönemine ilişkin işsizlik oranını yüzde 11.5 olarak açıkladı. Rakamların yüzde 11.5'e yükselmesi, sıkıntının boyutunu ortaya koydu. Hükümet, yüksek büyüme rakamının istihdama yansıyacağını, işsizlik oranının yüzde 10.5'ten yüzde 10.3'e düşmesiyle kanıtlamaya çalışmıştı. DİE, Başkanı Ömer Demir , veriler açıklandıktan sonra verdiği demeçte, söz konusu sonuçların ''işsizlik arttı'' diye yorumlanmasının yanlış olacağını ileri sürerek, benzeri bir çabaya ortak oldu. ''Açıkladığımız veriler, bundan önceki verilerle bire bir karşılaştırılamaz'' diyen Demir, bir karşılaştırma yapılacaksa, buna en yakın dönemin geçen yılın ilk çeyreği olduğunu ileri sürdü. Ekonominin yüzde 9.9 büyüdüğü 2004 yılında, birinci üç aylık dönemde işsizlik oranı Türkiye genelinde yüzde 12.4, ikinci dönemde yüzde 9.3, üçüncü üç aylık dönemde yüzde 9.5 ve dördüncü dönemde de yüzde 10 olarak gerçekleşmiş, yıllık ortalama işsizlik oranı ise yüzde 10.3 olarak açıklanmıştı. Türkiye'de işsizliğin tablosu DİE'nin verileri, mevsimlik nedenlerle de olsa işsizliğin son üç ayda, işgücüne katılma oranındaki azalışa rağmen geçen yılın son çeyreğine göre önemli ölçüde arttığına işaret ediyor. 2004 yılının son çeyreğinde işsiz sayısı 2 milyon 428 bin kişi olarak tahmin edilmişti. Buna göre işsiz sayısı 269 bin kişi arttı. DİE, istihdam ve işsizlikle ilgili verileri tahmin etmek üzere gerçekleştirdiği ''Hanehalkı İşgücü Anketi'' nin sonuçlarını, hareketli üçer aylık dönemleri esas alarak her ay açıklamaya başladı. Aralık 2004 ve Ocak-Şubat 2005 aylarının ortalamasını içeren ve ''Ocak 2005 sonucu'' diye nitelenen açıklamaya göre Türkiye'de işsizliğin tablosu şöyle: * Türkiye genelindeki 15 ve daha yukarı yaştaki nüfus 50 milyon 364 bin kişi. İşgücü, bunun yüzde 46.7'sını, diğer bir hesapla 23 milyon 512 bin kişiyi kapsıyor. * İşgücüne dahil nüfusun 20 milyon 815 binibir işte çalışıyor, 2 milyon 697 bini işsiz. İşsizlik oranı kentlerde yüzde 13.8, kırsal kesimde yüzde 8.2. * Tarım hariç tutulduğunda işsizlik oranı yüzde 15.2'ye çıkıyor. * 14-25 yaş grubunda işsizlik oranı Türkiye genelinde yüzde 21.4. Kentlerdeki her 100 gençten 25'i, kırsal kesimde ise 17'si iş bulamıyor. * Türkiye genelinde işsizlik oranı kadınlar arasında yüzde 10.8, erkekler arasında yüzde 11.7. * İşsizlerin 962 bininin tarım, 526 bininin sanayi, 467 bininin inşaat, 216 bininin de tarım sektöründeki işinden ayrıldığı ya da çıkarıldığı ortaya çıktı. Mevcut işsizlerin 525 bini ise ilk kez işgücüne katılıyor. * İşsizlik oranı okuryazar olmayanlar arasında yüzde 5.1'de kalırken, lise altı eğitimlilerde yüzde 10.9, lise ve dengi meslek okullarında yüzde 15.3, yüksekokul mezunları arasında ise yüzde 10.8 düzeyinde. Çalışanın yarısı ücretli **Türkiye genelinde bir işte çalışanların yüzde 46.5'i ücretli. 1 milyon 331 bin kişi yevmiyeli, 1 milyon 16 bin kişi işveren, 5 milyon 375 bin kişi kendi hesabına, 3 milyon 408 bini de ücretsiz aile işçisi olarak çalışıyor. **Çalışanların 9 milyon 574 bini (yüzde 46) hizmetler sektöründe, 7 milyon 680 bini (yüzde 30) tarımda, 5 milyon 375 bini (yüzde 25.8) sanayide, 904 bini (yüzde 4.4) inşaat sektöründe istihdam ediliyor. ** Çalışabilir yaşta olduğu halde işgücüne dahil edilmeyenlerin 13 milyon 220 bini ''ev işleriyle meşgul olanlar'' , 3 milyon 340 bini öğrenci, 2 milyon 987 bini emekli, 3 milyon 8 bini çalışamaz halde, 1 milyon 10 bini mevsimlik, 1 milyon 711 bini ise işsiz olduğu halde iş aramadıkları gerekçesiyle işgücüne dahil edilmiyor. Yarısı kayıt dışı ** Kayıt dışı çalışanlar istihdam edilenlerin yüzde 48.9'unu (10 milyon 179 binini) oluşturuyor. İşverenlerin yüzde 23.6'sı (242 bin), kendi hesabına çalışanların yüzde 64.5'i (3 milyon 467 bin), ücretsiz aile işçilerinin de yüzde 95.1'i (3 milyon 241 bin) kayıt dışı olarak çalışıyor. ** Kayıt dışı çalışanların 5 milyon 515 bini tarım, 4 milyon 663 bini tarım dışı sektörlerde. ** Tarım dışı faaliyetlerde kayıt dışı çalışan 4 milyon 663 bin kişinin 1 milyon 978 binini ücretliler oluşturuyor. CUMHURİYET 26.04.2005