Avrupa'da Müslüman bir ülke

Osmanlı hanedanının bu millete "sadık Müslüman teba" gözü ile baktığını, çok sayıda tarihi eseri de miras olarak onlara hediye ettiğini tarihi kayıtlar bize bildiriyor. Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı olması sebebiyle olsa gerek, yıllardır bu ülkeye yapmayı düşündüğümüz gezimiz, aynı zamanda geçen senenin de son gezisi olarak hatıralarımızda hep canlı kalacak sanıyorum. Yaklaşık 29 bin kilometre kare toprak üzerinde kurulu ve 4 milyon civarında nüfusa sahip olan Arnavutluk, Osmanlı döneminde Arnavutluk ili olarak sancakla yönetilmişti. Meşhur 93 Harbi ile de elimizden çıkan ülke, yaklaşık 100 yıl kadar süren bir çile dönemi yaşadı. BİRÇOK İŞGAL GÖRDÜ Çile dönemi kalıntılarının eserlerini ibretle gözlemlediğimiz bu ülkenin insanlarının kökeni, İliryalılara kadar uzanmaktadır. Milattan Önce 1. yy'da Romalılar tarafından işgale uğrayan ülke, daha sonraları değişik zamanlarda Gotlar, Yunanlılar ve hatta Yugoslavlar tarafından işgal edilmiş. 1417 yılında ise Arnavutluk, Osmanlı iklimine kavuşmuştur. Osmanlı, Arnavut kökenli İskender Bey'i bu sevimli sancağa tayin ederek, bölgenin huzur ve sükununa katkı sağlamak istemiştir. Ancak İskender Paşa'nın umulanın dışında geliştirdiği strateji, kısa süre bir kargaşaya sebep olduysa da, bir süre sonra Arnavut sancağında sükûnetin hakim olduğunu görüyoruz. Başkenti Tiran dışında Kruya, İşkodra, Elbasan, Berat, Avlonya ve Dıraç gibi önemli yerleşim yerleri vardır. Dinar ve Arnavutluk Alpleri başlıca sıra dağlar olup, Drini, Buna ve Kri ise başlıca akarsularıdır. İrili ufaklı çok sayıda göllerle geniş su yatakları, bazı yerlerde buzul göller olarak karşımıza çıkıyor. İşkodra, Ohri ve Prespa ise ülkenin en büyük gölleridir. Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü Arnavutluk, Osmanlı tarihine 'asi sevgili' olarak geçmiştir. Arnavutluk, Avrupa'da Müslümanların çoğunlukta olarak yaşadıkları bir ülke. Nüfusunun yaklaşık yüzde 70'i Müslümandır. Bektaşilik bu bölgede önemli bir tarikat olarak hâlâ etkinliğini devam ettiriyor. Osmanlı'ya sevgi devam ediyor Bu küçük, ama şirin Avrupa ülkesindeki gezimizin ilk durağı Kruya. Rahibe Teresa Havaalanı'ndan Kruya'ya doğru daracık ve bozuk satıhlı yollardan biraz da yadırgayarak devam ettiğimiz bir saate yakın yolculuktan sonra, yaklaşık 60 bin nüfuslu bu şirin beldeye ulaşıyoruz. İskender'in şehri olarak anılan Kruya, gerçekten bir müze kent görüntüsü ile adeta insanı büyülüyor. Daracık cadde ve sokakların bittiği yerde arabamızı park ediyoruz. Sonra yaya olarak Old City denen açık hava müzesi bölgesine doğru tırmanıyoruz. Okullarda okutulan tarih kitaplarında Osmanlı aleyhine bir yönelim olsa da, halkta hâlâ mevcut olan Osmanlı sempatisi, 50 yıllık komünizm etkisine rağmen devam ediyor. Gezimize mihmandarlık yapan Danyal Bey'in bir anısı bunun önemli bir delili olsa gerek. Danyal Bey, çocukluğunun o karanlık günlerinde ninesinin ninnilerinde Osmanlı ile ilgili söylenenleri hâlâ hatırlıyor ve ilave ediyor. "Ninem, biz Osmanlıyız yavrum" derdi. "Osmanlı gibi yaşadı ve bir Osmanlı hanımefendisi olarak dünyasını değiştirdi" diyerek, ne kadar da içten içe olduğunu gözlemliyor ve duygulanıyoruz. Ne büyük bir medeniyet ve tarihî miras ki, acımasız ve insafsızca üzerinden buldozer gibi geçen ateist, sosyalist ve komünist idareye rağmen hâlâ canlı kalabilmeyi başarmış. İskender'in şehri Kruya, zeytin ağaçları, hurmaları ve doğal güzellikleri ile adeta bizi büyüledi. Müze olarak yapılı kale bölgesindeki bir Osmanlı konağında gördüklerimiz, 15. yüzyılda Osmanlı'ya başşehirlik yapmış Kruya'ya yakışan cinsten. Bir Osmanlı paşası olan Kaplan Paşa'nın konağı, bugün müze olarak tarihe canlı şahitlik yapmaya devam ediyor. Kruya, 1417 yılında fethedilerek Osmanlı ili oluyor. Bu tarih, İstanbul'un fethediliş tarihinden yaklaşık 35 yıl kadar önceye denk geliyor. Kruya'nın fethine memur edilen İskender Bey, Fatih Sultan Mehmed Han zamanında Osmanlı saraylarında yetiştirilmiş bir Osmanlı paşası. Ancak Arnavutluğu fethe görevlendirildikten sonra yaptığı yanlışlarla birlikte, milliyetçilik akımları ile yaptığı isyandan olsa gerek, bugün Batı onu kahraman olarak gösteriyor. Arnavut milli tarihindeki öneminden dolayı tarihi müzede özel eşyaları ile ziyaretçilere adeta tarih dersi vermeye devam ediyor. Müze Müdürü Mehdi Bey, bizi sıcak ve sevecen bir şekilde karşıladı. Üç katlı müzeyi tüm detayları ile anlattı ve gezdirdi. Resmi Arnavutluk tarihine göre ekibimizi bilgilendirmeye çalıştı. OSMANLI'NIN SADIK EYALETİ ARNAVUTLUK - 1 Dr.Ali Akben - Dr.Sefa Saygılı VAKİT 03.05.2005