Tarihin kara sayfalarına yazılan Srebrenitsa katliamı 10 yaşında

Srebrenitsa katliamından 10 yıl sonra Bosna-Hersek'te halen 22 açılmamış toplu mezar, 7000 çuval kemik ve 28 bin kayıp var. Bosna-Hersek Kayıplar Komitesi Başkanı Amur Marşoviç, kanlı 1992-1995 savaşından bugüne kadar geçen acı süreci özetledi. Marşoviç, savaş sırasında Bosna-Hersek genelinde 150-250 bin civarında insanın öldüğünü, 1991 yılından sonra nüfus sayımı yapılmadığı için ölenler, sürgüne gidenler arasında tahmini bir rakam söylendiğini kaydetti. Son nüfus sayımına göre Bosna-Hersek'te 4 milyon 300 bin kişi yaşıyordu. Bosna-Hersek genelinde savaş sırasında 28 bin kişinin kaybolduğunu belirten Marşoviç, kayıpların 20 bininin toplu mezarlardan çıktığını, ancak yalnızca 11 bininin ad ve soyadlarının saptandığını kaydetti. Toplu mezarı en az 5 kişinin gömüldüğü mezar olarak tanımlayan Marşoviç, bu kayıplarının 363 toplu mezarda ve 3800 tek mezarda bulunduğunu ifade etti. Marşoviç, en büyük toplu mezarın 629 kişinin gömülü olduğu Sırbistan sınırındaki Zvorik yakınlarında bulunduğunu söyledi. Kayıp kimlikler Bosna-Hersek Kayıplar Komitesi için kayıpları ve toplu mezarları bulmak kadar, bulunan kişilerin kimliğini saptayabilmek de zorlu bir çalışma ile gerçekleşiyor. Marşoviç, bu durumu şöyle anlattı: “10 yıl sonra hala, Srebrenitsa'da bulunan 7000 çuval kemik bir cevap vermiyor. Bir insanın kemikleri 3 ayrı yerden çıkıyor. Bu yerler arasında 30 kilometre mesafe var.” Marşoviç, 1995 sonunda, Sırpların katliam izlerini kapatmak için makinelerle cesetleri toplayıp kamyonlarla başka yerlere naklettiklerini söyledi. Yalnızca Srebrenitsa ve çevresinde 1995'ten 39 toplu mezarın açıldığını kaydeden Marşoviç, tahminlere göre 22 tane açılmamış toplu mezar bulunduğunu, önümüzdeki günlerde bunlardan birinin açılacağını ifade etti. Srebrenitsa katliamının 10. yılı yaklaşırken bu bölgede 9 bin kişinin defni için bir arazileri bulunduğunu, en az 6000 kişinin kimliğinin saptanabileceğini kaydeden Marşoviç, “Ama belki de 3000 kişinin adını soyadını hiç öğrenemeyeceğiz. Onları da isimsiz defnedeceğiz” dedi. Bir iskelette 206 kemik Marşoviç, bir kaybın kimliğinin saptanmasının ne anlama geldiği konusunda ise şunları söyledi: “Biz bu komisyonu bunun için kurduk ve bu işi yapıyoruz. Birisinin kemiklerini bulduğumuzda ismi ve soyadının ne olduğu sorusu ortaya çıkıyor. Bir iskelette 206 kemik var. Çok nadir durumda bu 206 kemiği bulabiliyoruz. Çoğu kez bir ayak ya da bir ayakkabıdan adına soyadına ulaşabiliyoruz. Ama başka bir sorun var ki o da anne ve babaya haber vermek. Anne son kez görmek istiyor. Sadece 1 veya 2 kemik ya da 1 ayakkabı gösterebiliyoruz.” Marşoviç, Srebrenitsa katliamının sorumlusu olarak aranan Sırp General Ratko Mladiç ile Sırp lideri Radovan Karaciç'in halen yakalanmamasıyla ilgili olarak da bir anlaşma olabileceği endişesini dile getirerek şunları belirtti: “(Sizi yakalamayı düşünmüyoruz, saklanabilirsiniz) deniyor. 2 yıldır kimse onları görmüyor. Dünya onları yakalamayı başaramadı.” Bir arada yaşamak Marşoviç, uluslararası savaş suçlusu olarak aranan zanlıları yakalamak için asker ve polis bulunmadığını, bunun yerel yöneticilere veya NATO güçlerine bağlı olduğunu hatırlattı. Marşoviç, BM Savaş Suçları Mahkemesi Başsavcısı Carla Del Ponte'nin ciddiyetine inandığını da ifade etti. Marşoviç, Kosova ile kıyaslandığında böyle bir sürecin ardından Bosna-Hersek'te halkların bir arada yaşaması konusunda, Kosova'da bunun mümkün olmadığı, Bosna-Hersek'te ise BM'nin tavrına bağlı olduğu yorumunu yaptı. MİLLİ GAZETE 06.05.2005