Bakü-Ceyhan petrolle buluşuyor

İLK anlaşması 1994 yılının Eylül ayında yapılan, yapımına 2000 yılının Kasım ayında başlanan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattına, 25 Mayıs’ta petrol pompalanmaya başlanacak. Boru hattının son durağı olan Ceyhan’dan petrol akması içinse Kasım ayı sonunu beklemek gerekecek. BTC’nin tam anlamıyla devreye girmesi için, boru hattına 10 milyon varil petrol doldurulması gerekiyor, bu işlemde 6 ay sürüyor. ON HÜKÜMET ESKİTTİ: BTC için ilk imza Tansu Çiller’in Başbakan olduğu 1994 yılında atıldı. Tansu Çiller’in Başkanlığını yaptığı 50’inci hükümetten bugüne kadar 10 hükümet kuruldu. Jeostratejik, ekonomik ve siyasi özelliklerinden dolayı ‘Asrın Projesi’ olarak adlandırılan BTC’ye tüm hükümetler sahip çıktı. Proje sık, sık ‘Türkiye’nin uluslararası konumunu güçlendirecek, Türkiye’yi enerji köprüsü haline getirecek girişim’ olarak tanıtıldı. Hazar petrollerini Akdeniz’e taşıyacak BTC için Batı basınında da ‘Asrın Projesi’ tanımlaması yapıldı. PROJELENDİRME 5 YIL SÜRDÜ: Azerbaycan’dan başlayarak Gürcistan üzerinden Türkiye’ye ulaşan BTC’nin projelendirilmesi aşaması yaklaşık 5 yıl sürdü. Boru hattının tarım arazilerinden, yerleşim birimlerinin yakınından geçmesi, çalışmaların uzamasına neden oldu. Azerbaycan’ın Çıralı Bölgesinden Ceyhan’a petrol taşıyacak olan BTC’nin toplam uzunluğu 1770 kilometre. BTC’nin 1076 kilometresi Türkiye’de bulunuyor. BTC’nin sona ermesiyle birlikte günde 1 milyon varil petrol pompalanacak. Ceyhan limanından dünyaya ulaştırılacak petrolün taşınması ve yüklenmesinden Türkiye’nin yılda 200 milyon dolar kazanması ve bu kazancın 16 yıl sürmesi bekleniyor. PROJENİN SİYASİ ÖNEMİ: Ekonomik açıdan olduğu kadar siyasi açıdan da önem taşıyan proje, ABD’nin Hazar Bölgesi petrollerini uluslararası pazarlara taşıma girişiminin önemli bir halkası olarak görülüyor. Hazar petrol bölgesini Akdeniz’e bağlayan BTC projesini Hazar’ın zengin yeraltı kaynaklarını dünya piyasalarına ulaştıracak yeni projelerin takip etmesi bekleniyor. BTC’nin bir başka önemli yanı da boru hattının yapımı sırasında hayata geçirilen tapu kadastro ve planlama çalışmalarının aynı hattın yanından geçecek bir başka boru hattına kolaylıkla uygulanabilecek olması. TÜRKİYE KÖPRÜ OLUYOR: BTC’nin hayata geçmesi ile birlikte Türkiye’yi enerji koridoru haline getirecek somut adımların ilki atılıyor. BTC, Sovyetler Birliği’nin çözülüşünün ardından, ABD’nin desteği ile gerçekleştirilen ilk ‘enerji koridoru’ projesi olma özelliği taşıyor. Bu proje ile Türkiye’nin, Hazar kaynaklarının dünyaya taşınmasında kilit rol oynayacağı ispatlanıyor. Türkiye’nin Asya, Ortadoğu, Avrupa bölgeleri arasında yer alan coğrafi konumu, her türlü inşaatı gerçekleştirebilecek teknik altyapısı, Türkiye’nin köprü rolü oynaması olanağını arttırıyor. BEDELİ 2.6 MİLYAR DOLAR: Kapasitesi, geçiş güzergahı, yapım süresi gözönüne alındığında, dünyanın en zor petrol boru hattı projeleri arasında yer alan BTC’nin finasmanı için 2.6 milyar dolar harcandı. Projenin maliyetinin yüzde 30’u özkaynak katkıları ile finanse edilirken, toplam tutarın yüzde 70’i olan 1.6 milyar dolar üçüncü tarafların finasmanı ile karşılandı. Proje başlangıcında 3.2 milyar dolar olarak tahmin edilen maliyet 600 milyon dolar aşağı çekildi. BTC’nin en uzun güzergahı olan 1076 kilometrelik Türkiye hattının inşaası tamamıyla kamu kuruluşu BOTAŞ tarafından gerçekleştirildi. ‘İnanılmaz’ deniyordu BAKÜ-Tiflis-Ceyhan (BTC) Projesi’nin en zor bölümleri devletler arası anlaşmanın sağlanması, geçiş güzergahının saptanması ve finasman modelinin oturtulması aşamaları oldu. BTC için ilk anlaşma 1994 yılında yapıldı, ancak boru hattı inşaatına geçiş için 6 yıl beklendi. Bu 6 yıl içerisinde devletler arası anlaşmalar imzalandı ve planlamalar gerçekleştirildi. Sadece projenin finansmanı için 17 binden fazla imzanın bulunduğu 208 finans belgesi hazırlandı. Projenin gerçekleşeceği alan engebeli olduğu için boru hattının planlaması ve inşaasında zorluklar yaşandı. Projeyi gerçekleştirecek konsorsiyumun çevre ve doğaya duyarlılığı da planlama ve inşa süresinin uzamasına neden oldu. BTC inşaatında 19 bin kişi çalıştı, inşaat sırasında her biri 12 metre uzunluğunda 90 bin adet çelik boru döşendi. BTC için döşenen boruların toplam ağırlığı 565 bin ton oldu. BTC’nin düzenli ve güvenli çalışması için 850 kişi isithdam edilecek. Güvenlik tamamiyle otomasyon sistemi ile sağlanacak. HÜRRİYET 20.05.2005