Irak'la Fırat ve Dicle gerginliği

Irak Başbakanı İbrahim Caferi , Fırat ve Dicle sularının kullanımı konusunda, Birleşmiş Milletler (BM) sözleşmelerini dikkate aldıklarını bildirdi. Irak Başbakanı'nın, Türkiye'nin 1997 yılında ''ulusal çıkarlarına aykırı'' bularak itiraz ettiği ''BM Sınır Aşan Sular Sözleşmesi'' ne atıfta bulunması, Ankara'da memnuniyetsizlik yarattı. Dışişleri Bakanlığı kaynakları, ''Su konusunda yaklaşım farklılıkları var, ancak Irak makamları işbirliğine açıklar. Bunu geliştirmek için zamana gereksinim var'' değerlendirmesini yaptılar. Irak Geçiş Hükümeti Başbakanı İbrahim Caferi'nin, beraberinde 6 bakan ile gerçekleştirdiği Türkiye ziyaretinde öne çıkan konular, ''Irak'ın siyasi geleceği, güvenlik, sınır aşan sular ile ekonomik ve ticari ilişkilerin güçlendirilmesi'' oldu. Caferi'den PKK sözü Başbakan Caferi'nin, Fırat ve Dicle sularının kullanımı konusunda bir soru üzerine ''Bu konuda Birleşmiş Milletler'i (BM) ve uluslararası sözleşmeleri dikkate alıyoruz'' demesi memnuniyetsizlik yarattı. Başbakan Erdoğan ise aynı soruya, ''Burada herhangi bir problem yoktur'' karşılığını verdi. Diplomatik kaynaklar, Caferi'nin atıfta bulunduğu ''BM Uluslararası Su Yollarının Ulaşım Dışı Amaçlarla Kullanımına İlişkin Çerçeve Sözleşmesi'' ne 1997 yılında Türkiye'nin karşı çıktığını belirtirken, sözleşmeyi birçok Avrupa ülkesinin de çekinceyle imzaladığını, yalnızca 15 ülkenin onaylaması nedeniyle sözleşmenin henüz yürürlüğe girmediğini kaydettiler. Sözleşmenin yürürlüğe girmesi için 35 ülke tarafından onaylanması gerekiyor. Ankara, sınır aşan suların kullanımı konusunda sınırlamalar öngörmesi nedeniyle bu sözleşmeye karşı çıkıyor. Irak ve Suriye'nin geçmişte izledikleri politika, sınır aşan suların paylaşımına ve bunun genel bir esasa oturtulmasına dayanıyordu. Türkiye ise sorunların, bu ülkelerde suyun plansız kullanımından ve israf edilmesinden kaynaklandığını vurgulayarak bunun önlenmesi için işbirliği üzerinde duruyor. Caferi'nin memnuniyetsizlik oluşturan açıklamasının ardından, Irak Su Kaynakları Bakanı Latif Reşit ile yapılan görüşmelerde, Türkiye'nin sınır aşan sular konusunda yaklaşımıyla Fırat ve Dicle sularının ortak projeler ve teknoloji transferi ile daha verimli kullanımı konusunda önerileri Irak tarafına iletildi. Iraklı yetkililerin şu an için katı bir politika izlemediğini ve işbirliğine açık olduklarını belirten diplomatik kaynaklar, ''Bize suların kullanımına ilişkin verileri ilettiler. Bu olumlu adım. Ancak işbirliği için öncelikle güven arttırıcı adımların atılması gerekiyor. Bu uzun bir süreç'' değerlendirmesini yaptılar. Musul'a konsolosluk Türkiye'nin Irak savunma güçlerinin eğitimine katkıda bulunması, İstanbul ve Musul'da karşılıklı olarak konsolosluk açılması konusunda da görüş birliğine varıldı. Ovaköy'de ikinci sınır kapısının açılması konusunda teknik heyetler arasında görüşmelerin yapılması kararlaştırılırken, Türkiye Irak'ın elektrik gereksiniminin karşılanması konusunda adım atma sözü verdi. CUMHURİYET 21.05.2005