'Enflasyon' kitaplaştı

Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Türkiye'nin geçmişe dönük enflasyon oranlarını bir araya getirip tek bir seri oluşturdu. DİE'nin enflasyon karşılaştırmalarıyla ilgili farklılıkları da giderecek olan serisi, Türkiye'de enflasyon dönemeçleriyle ''demokrasinin'' dibe vurduğu dönemlerin paralelliğini de ortaya çıkardı. DİE'nin çalışması, Türkiye'nin 1938'den sonraki dönemde yıllık ortalama bazda eksi enflasyon yaşadığı yıllar da olduğunu ortaya çıkardı. Buna göre 1947'de yıllık ortalama fiyatlar yüzde 6.6, 1950'de yüzde 3.1, 1961'de yüzde 0.7 oranında azaldı. Mart-Eylül 1968 dönemi ise enflasyon tarihine ay sonları itibarıyla yıllık bazda enflasyonun eksi olduğu bir dönem olarak geçti. Haziran 1968 ise eksi yüzde 4.01'le yıllık bazda fiyatların en fazla düştüğü ay oldu. Sıfır enflasyon Temmuz 1966 ise yıllık enflasyonun sıfır olduğu bir ay olarak kayıtlarda yer aldı. 1964 yılından sonraki dönem için hesaplanan yıl sonu enflasyon oranları açısından ise en düşük oran yüzde 0.53'le 1968 yılında ortaya çıktı. Aylık bazda fiyatların bir önceki aya göre en fazla ucuzladığı ay ise yüzde 6.4'le Temmuz 1967 oldu. 1964 yılı ve izleyen dönem için hesaplanan ay sonları itibarıyla yıllık enflasyon oranları, Türkiye'nin Mayıs 2004'te yeniden tek haneli oranları gördüğünü, yüksek enflasyon döneminde ilk iki haneli yıllık enflasyon oranına Eylül 1970'te ulaştığını gösteriyor. Yıl sonu enflasyonu açısından da 1970 yılı yüzde 11.7'yle çift haneli enflasyon döneminin başlangıç yılını oluşturdu. Türkiye ilk kez üç haneli enflasyonla ise en yüksek aylık enflasyonun yaşandığı Şubat 1980'de yüzde 133.7'yle tanıştı. Ancak 1980'de yıllık ortalama enflasyonun yüzde 116.6 olarak gerçekleşmesine karşın yıl sonu enflasyonu yüzde 93.7 oldu. Türkiye'nin en uzun süreli üç haneli yıllık enflasyon yaşadığı dönem ise Nisan 1994-Mart 1995 aylarını kapsayan 12 aylık süreç oldu. Türkiye Mart 1995'ten sonra üç haneli yıllık enflasyonla son kez Ocak 1998'de yüzde 101.6'yla karşılaştı. 1946-2004 yılları arasındaki aylık ortalamalar, Türkiye'de enflasyonun en yüksek seyrettiği ayların sırasıyla eylül, ekim ve nisan olduğunu ortaya çıkardı. Söz konusu dönemde enflasyonun eylül ayı ortalamaları yüzde 4.66 olarak hesaplandı. En düşük temmuzda Enflasyonun ekim ayı ortalaması yüzde 4.20, nisan ortalaması ise yüzde 3.92 oldu. Bu ayları yüzde 3.54'le ocak, yüzde 3.2'yle şubat, yüzde 3.09'la mart, yüzde 3.7'yle kasım, yüzde 2.2'yle aralık, yüzde 2.05'le mayıs ayı izledi. En düşük ortalamalar ise yüzde 1.36 ile temmuz, yüzde 1.47 ile haziran, yüzde 1.76 ile de ağustos ayında oldu. CUMHURİYET 23.05.2005