Azeri petrolü Bakü'den Ceyhan'a doğru gidiyor

21. yüzyılın en önemli projeleri arasında yer alan 3.6 milyar dolarlık Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattına 'ilk petrol' dün Bakü'de düzenlenen törenle pompalandı. Kazakistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye cumhurbaşkanlarını buluşturan törenle faaliyete geçen boru hattı, Hazar havzasındaki zengin yeraltı kaynaklarının güvenli bir yoldan dünya pazarlarına taşınmasını sağlayacak. Kazakistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye cumhurbaşkanları, 'Kafkaslar'da işbirliği' mesajı verirken, Kazak petrollerinin Hazar'ın altından döşenecek boru hattıyla BTC'ye akıtılması ve Kars-Tiflis-Bakü demiryolunun da yaşama geçirilmesi için iki ayrı deklarasyona da imza attı. 1990'ların başından beri tartışılan, Rusya ile diğer ülkeler arasında yoğun diplomatik mücadeleye neden olan BTC, dün Bakü'nün kuzeyindeki Sangaçal Terminali'nde düzenlenen törenle faaliyetine başladı. Törene, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili ve Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in yanı sıra ABD Enerji Bakanı Samuel Bodman ile Rusya, İran, Norveç, Ukrayna ve AB Komisyonu'ndan yetkililer katıldı. Yılda 50 milyon ton petrol taşınabilecek Kazakistan'ın BTC'ye katılımını içeren deklarasyona Gürcistan, Azerbaycan ve Kazakistan adına dışişleri bakanları, Türkiye ve ABD adına ise enerji bakanları imza attı. Sezer, Saakaşvili ve Aliyev ise Kars-Tifils-Bakü demiryolu inşası için hazırlanan deklarasyona imza attı. Liderler, daha sonra Sangaçal Terminali bünyesinde petrolün pompalanacağı merkeze geçti. Cumhurbaşkanları, burada sırayla vanaları çevirerek 'İlk Petrol'ü pompaladı. Petrol haziran ortasında Gürcistan'a, ay sonunda Türkiye'ye ulaşacak. 2000'de müteahhitlik çalışmaları başlayan 1774 km'lik hat ve 10 pompa istasyonunun yapımına 2002'de başlandı. Çalışmalar sırasında onlarca arkeolojik bölge bulundu ve güzergah birçok kez değiştirildi. Yılda 50 milyon ton petrol taşıma kapasitesine sahip boru hattından Türkiye, her yıl 250 milyon dolar geçiş ücreti kazanacak. Gecikme ve maliyet artışı sonraya kaldı Proje gereği petrolün 10 Mayıs 2005'te Ceyhan'da tankere yüklenebilecek durumda olması gerekiyordu. Ancak yaşanan aksilikler yaklaşık beş aylık bir gecikmeye neden oldu. Türkiye, kendi toprakları içindeki gecikmeler için günlük 500 bin dolar ceza ödemeyi kabul etmişti. Ayrıca Türkiye 2.4 milyar dolar üstündeki maliyet konusunda güvence de vermişti. Hazine söz konusu artış için 300 milyon dolar likit garanti vermişti. Kaynaklar maliyet artışının 124 milyon dolar olduğunu belirtti. Hem maliyet artışı, hem gecikme cezası konusununun petrolün Ceyhan'a ulaşmasından sonra yapılacak görüşmelerde ele alınacağı öğrenildi. İlgili şirketler proje tamamlandıktan sonra mucbir sebepleri, standart değişikliği nedeniyle ortaya çıkan maliyet artışlarını, beklenmedik yatırımları değerlendirdikten sonra ceza ve maliyet artışının üstlenilmesi konusunu karara bağlayacak. RADİKAL 26.05.2005