'GAP rüyası' kabusa dönüşüyor

Raporda, 75 bin kilometrekarelik bir alanı ve 9 ili kapsayan bölgesel kalkınma projesi GAP'ın, 35 yılda tamamlanamadığı vurgulanarak, bugüne kadar 16 milyar dolar harcanan projenin bitmesi için, 16 milyar dolara daha ihtiyaç bulunduğu ifade edildi. Rapora göre, projenin tamamlanma tarihi olarak 2010 yılı öngörülmesine karşın, her yıl 30 bin hektar alanın sulamaya açıldığı dikkate alındığında, sulama yatırımlarının 2040 gibi çok uzak bir gelecekte tamamlanması ancak mümkün olabilecek. Projede, 22 baraj, 19 hidroelektrik santrali ve 1.7 milyon hektarlık sulama sistemleri yapımı öngörülmekteydi. Bugün nakdi gerçekleşme yüzde 52 oranına ulaşmasına karşın, sektörel bazda incelendiğinde, enerji sektöründe yüzde 80, ulaştırmada yüzde 38, diğer kamu hizmetlerinde yüzde 76, gerçekleşme oldu. Aradan geçen 35 yılda sadece 13 baraj, 7 hidroelektrik santrali tamamlandı. Gecikme, hedefleri vurdu Rapora göre, GAP'taki gecikme büyük yatırımları aksatırken, bunun diğer alanlara da olumsuz yansımaları ortaya çıktı. Örneğin GAP Uluslararası Kargo Havaalanı'nın bitirilmemesi, tarımda ciddi bir soruna kaynaklık ediyor. Havaalanı gibi otoyol yapımı da henüz tamamlanmadı. Mersin-Gaziantep otoyolu açıldı ancak, Gaziantep-Şanlıurfa ve Şanlıurfa'yı Mardin üzerinden Habur'a bağlayacak otoyol inşaatı bitirilemedi. Yine demiryolu gibi hiç başlanmamış yatırımlar da var. GAP'taki gecikme, tarımın yanı sıra, hayvancılık, sanayi ve istihdamda da istenen hedeflere ulaşılmasını engelledi. Rapora göre, geciktikçe başka illere göçün de önü alınamadı. Bölgenin aldığı göç sayısı 9 bin 449 iken göç verdiği insan sayısı 219 bin 339'u buldu. Bu rakam Sinop, Bilecik büyüklüğünde bir ilin nüfusu kadar bölgeden nüfus kayması olduğuna işaret ediyor. GAP’ın hafızası siliniyor Rapora göre, TBMM gündeminde bulunan Kalkınma Ajansları, Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkındaki Kanun Tasarısı ile GAP İdaresi'nin lağvedilerek, yerine kamu kuruluşu niteliğinde olmayan Bölge Kalkınma Ajanslarının kurulması hedefleniyor. Türkiye genelinde kurulması hedeflenen 26 Bölgesel Kalkınma Ajansı ile Güneydoğu Anadolu Projesi'nin, üç farklı bölgeye ayrılarak ele alınacak olmasının, GAP'ın bir bütün olarak bölgesel kalkınma projesi olma niteliğini bozacağı ve bölünme sürecini başlatacağı belirtiliyor. Şimdiki haliyle finansman yetersizliğiyle tamamlanamayan projenin yeni düzenlemeyle tamamlanma şansının azalacağı da eleştiriler arasında yer alıyor. Gelecekte GAP zengini yabancılar türeyecek ATO Başkanı Sinan Aygün, ''Türk rüyası GAP, kabusa dönüyor'' dedi. İşsizliğe çare olması beklenen projenin gecikmesi nedeniyle göçün bir türlü önlenemediğinin de altını çizen Aygün: ''İşsizlik ve gelir dağılımını düzeltmek için Türkiye bütün gücünü ve kaynaklarını bu projeye ayırmalıdır. Bölge halkının yeterli toprağa sahip olamaması, proje çerçevesinde yapılması gereken yatırımların Türkiye'nin başka bölgelerinden ya da yurtdışından gelen girişimciler tarafından yapılmasına neden oluyor. Bu nedenle başta İsrail olmak üzere başka ülkelerden gelen girişimciler bu bölgeden toprak alıyor. Bu durum milli güvenliğimizi de tehdit ediyor. Aslolan, bölge halkını zenginleştirecek bir toprak reformu ve arkasından yerel girişimcilerin önünün açılmasıdır. Aksi halde, gelecekte GAP zengini yabancılar türeyecek, bölge halkı fakirliğe mahkum kalacaktır.'' MİLLİ GAZETE 06.06.2005