Tüpraş'a talip yabancı firmalar devlet şirketi çıktı

Tüpraş'a (Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ) talip olan yabancı yatırımcılar devlet şirketi çıktı. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) Tüpraş'ın satış şartnamesini 4'ü yerli 8'i yabancı 12 yatırımcının aldığını açıkladı. Talip olanlar arasında İtalya, Avusturya, Polonya ve Hindistan devletlerinin ortağı olduğu şirketler dikkat çekiyor. Birinci özelleştirme denemesi yargıdan dönen Tüpraş'ta ikinci kez düğmeye basıldı. ÖİB, Tüpraş'taki yüzde 51 kamu hissesini blok olarak satmak için mayısta ihale sürecini başlatmıştı. Yerli yatırımcılar 3 Mayıs'tan itibaren satış şartnamesi satın almaya başladı. Şartname alanlar arasında yabancı şirket veya konsorsiyum sayısı 8. İlginç olan ise talip olan yabancıların dördünde kamunun yönetime hakim olması. Bunların başında İtalyan petrol şirketi Eni geliyor. Eni'nin yüzde 36'sı İtalya devletinin kontrolünde... Tüpraş'a Avusturya'dan talip olan OMV adlı şirketin ise en büyük hissedarı yüzde 31.5 ile Avusturya Devleti. 2004 yılında yaklaşık 12 milyar dolar satışı olan OMV'nin piyasa değeri 10 milyar dolar civarında bulunuyor. Polonyalı petrol şirketi PKN Orlen de Tüpraş için şartname alan şirketler arasında. Şirketin yüzde 27'lik hissesini Polonya Devleti kontrol ediyor. Tüpraş'a ilgi sadece Avrupalı şirketlerden değil. Hintli şirket IOC'de Tüpraş'ı almak istediğini açıkladı. Şartname de alan IOC'nin yüzde 82'si Hindistan devletine ait. Dev petrol şirketi Shell ve İspanyol Repsol da kuruluşunda devletlerin etkin olduğu şirketler. Kendisi bir kamu şirketi olan Repsol 1997'de tamamen özelleştirildi. Tüpraş ihalesine katılacak yatırımcılar için ön yeterlilik için başvuru tarihi 13 Haziran olarak belirlenmesine rağmen daha sonra bu süre 22 Haziran'a uzatılmıştı. Son teklif verme tarihi ise 2 Eylül. İhalede, 1- 29 Temmuz arasında elektronik ortamda data room (bilgi odası) süreci işleyecek, bu sürece katılacak yatırımcılar 50 bin dolar ödeyecek. Teklif sahipleri ihaleye katılabilmek için 30 milyon dolar geçici teminat verecek. Tekliflerin, en geç 2 Eylül 2005 günü saat 16.00'ya kadar ÖİB'ye teslimi gerekiyor. İlk ihale geçen yıl yapılmıştı TÜPRAŞ'IN yüzde 65.76'lık bölümünün özelleştirilmesi için geçen yılın ocak ayında yapılan ihalede en yüksek teklifi 1 milyar 302 milyon dolar ile Efremov Kautschuk GmbH (Tatneft-Zorlu Grubu) vermiş ve Özelleştirme Yüksek Kurulu da satışı onaylamıştı. Ancak, ardından yaşanan mahkeme sürecinde Danıştay Tüpraş'ın satışını iptal etmişti. Tatneft de Tüpraş'a talip olan diğer şirketler gibi bir devlet kuruluşu. Tataristan Devleti'nin kontrol ettiği Tatneft'in Rusya'nın etkisine maruz kalacağı yorumları basına konu olmuştu. Aslında Tüpraş'ın özelleştirme hikayesi çok eskilere dayanıyor. Tüpraş ilk olarak 1990 yılında özelleştirme kapsamına alındı. Mayıs 1991'de ise şirketin yüzde 1.64'ü halka arz edildi. İkinci halka arz 2000 yılında yapıldı. Bu tarihte Tüpraş'ın yüzde 30.7'si yurtiçi ve yurtdışı piyasalarda halka arz yöntemiyle satıldı. Böylecek halka açıklık oranı yüzde 34.24'e ulaştı. Borsa Toptan Satışlar Pazarı'nda şirketin yüzde 14.76 hissesi satılınca Tüpraş'ın yüzde 49'u halka açık hale geldi. SABAH 08.06.2005