Dünyanın en büyük askeri projesi tehlikede

Türkiye'nin de katıldığı 200 milyar dolarlık F-35 JSF savaş uçağı projesinde İngiltere ile ABD arasında kriz çıktı. İngiltere, ABD'nin ileri teknolojiyi paylaşmayı reddetmesi halinde projeden çekilme tehdidinde bulundu. JSF projesinin ikinci montaj hattına İngiltere, İtalya ve Türkiye'nin talip olduğu belirtildi. Dünyanın en büyük askeri projesi olarak adlandırılan F-35 JSF projesinde ciddi sorun yaşanıyor. ABD liderliğindeki 9 ülkeden oluşan konsorsiyum tarafından yürütülen projenin üretim aşamasına geçtiği bu dönemde Washington ile en büyük ortağı Londra arasında sorunlar çıktı. The Telegraph gazetesine göre gerginlik, Pentagon'un duyarlı savunma teknolojisini, projeye en büyük savunma şirketi BAE Systems ile katılan İngiltere ile paylaşma isteksizliğinden kaynaklanıyor. İngiltere'nin ABD şirketlerine bağlı olmadan JSF uçaklarının bakımının yapılması ve daha da geliştirilmesi için kilit yazılım kodlarına ulaşabilmek istediğini belirten gazete, ''Uzlaşma sağlanmazsa İngiltere, programa bir darbe vurarak ç ekilebilir'' dedi. BAE yöneticilerinden Mike Turner , kısa bir süre önce, ''Teknoloji transferi büyük bir konudur. O olmadan sorunlar çıkar'' demişti. JSF satışlarının 200-400 milyar dolarlık gelir sağlayacağı tahmin ediliyor. Ancak uçaklara verilecek hizmet ve desteğin bunun 4 katını sağlayacağı düşünülüyor. İngiltere'nin proje çerçevesinde geliştirme ve araştırma için 2 milyar dolar harcadığı ifade ediliyor. Projedeki ABD şirketi Lockheed Martin'in JSF direktörü Tom Burbage ise teknoloji transferine ilişkin görüşmelerin ancak bu aşamada başlayabileceğini belirterek ''Ortaklar, teknoloji transferine erişim konusunda güvence istiyorlar, ancak ABD böyle yapmıyor'' dedi. Gazete, ABD ile yapılacak görüşmelerde JSF projesinin ikinci nihai montaj ve checkout hattının nerede kurulacağı konusunda bir karar alınmasının beklendiğini de belirterek ''En büyük hat, Lockheed'in Teksas'taki Forth Worth'de bulunan merkezinde olacak. İngiltere, İtalya ve Türkiye ikinci hat için bastırıyor'' diye yazdı. CUMHURİYET 20.06.2005