Petrolsüz hayat mümkün

Türkiye jeotermal enerji açısından bir dünyadevi olmayaaday. Ama kaynaklarının sadece yüzde 4'ünü kullanıyor. Yani ülke ekonomisine yılda 20 milyar dolar katkıda bulunabilecek kaynak, kullanılmıyor. 'Yenilenebilir Enerji Yasası'nın TBMM'de tartışıldığı günlerde Türkiye önemli bir kongreye ev sahipliği yaptı. 24-29 Nisan'da Antalya'da düzenlenen 'Dünya Jeotermal Kongresi'ne 83 ülkeden bilim adamları katıldı. Kongreyi düzenleyen Türkiye Jeotermal Derneği Başkanı Dr. Orhan Mertoğlu, jeotermalin geleceği konusunda sorularımızı yanıtladı. Bu kadar çok jeotermal kaynağımız olmasına karşın neden sizce Türkiye'de kullanım yaygın değil? Çünkü doğalgaz büyük bir lobi ve sadece ısıtma değil elektrik ile sanayi için de lazım. Türkiye'deki jeotermal potansiyelimiz ise elektrik için pek uygun değil. Neden? Elektrik üretmek için 150 santigrat derecelerin üzerine çıkmak gerekiyor. Şu anda 150 dereceyi geçen 10 tane sahamız var. Ama 160 sahamız ısıtmaya uygun. Jeotermalin avantajı nedir? Bir defa ucuz. Ayda 30 YTL'ye doğalgazla ısınamazsınız. İkincisi dışa bağımlı değil. Üçüncüsü, patlama, çatlama, yangın tehlikesi yok. Kobe depreminde yangınların yüzde 73'ü, doğalgazdan kaynaklanmıştı. Peki neden jeotermalle ısınmıyoruz? Doğalgazın yatırım kararını merkezi hükümet veriyor. Yani, bakanlık ve Enerji Piyasası Denetleme Kurulu. Jeotermalin karar vereni ise valilik ve belediye. Bu işi dünyanın her yerinde belediyeler yapıyor. Eğer Türkiye'de belediyeler güçlü olsa, bu sayı üç misline çıkardı. Belediyeler, bugün maaş ödeyemiyor. Maaş ödeyemeyen belediye nasıl böyle bir yatırıma girişsin? Kendini finanse edecek Kurduğunuz 'Türk Finans Sistemi'ne devletten yatırım için yüzde 20 katkı bekliyorsunuz. 'Türk Finans Sistemi' nedir, neden destek istiyorsunuz? 'Türk Finans Sistemi' şu: Vatandaşın doğalgaz, fueloil, kömür ile ısıtmasının bedeli aylık ortalama 150 YTL. Biz, 30 YTL'ye ısıtıyoruz. 'Buradan artan 120 YTL'yi bize ver' diyoruz. Bunu da 15 ayda istiyoruz. Vatandaşın ısıtma farkıyla yatırım yapıyoruz. Dünya Bankası, bizim bulduğumuz bu sisteme bayılıyor. Ama vatandaş ortada hiçbir şey yokken para vermiyor. Kuyu ve suyu görecek, projenizi yapacaksınız, boruyu döşeyeceksiniz, vatandaş ciddi olduğunuzu anlayacak, öyle para verecek. Başlangıç için de bu desteğe ihtiyacımız var. Bu yatırım üç yılda kendini amorti ediyor. Doğalgaz lobisi güçlü Bugüne kadar hükümetlerin yenilenebilir enerji kaynaklarını değerlendirmeyip, doğalgaz ve nükleere eğilimi söz konusuydu. Sizce neden böyle? Bence kendimize güven eksik. Türkiye'nin bilgi eksikliği de var. Bir de tabii doğalgaz lobisi güçlü. Yalnız, bu iktidarı yenilenebilir enerjiye daha yakın görüyoruz. Ancak Devlet Bakanı Ali Babacan uzun süre 'Yenilenebilir Enerji Yasası'nı imzalamadı. Teşvikten doğan bir maliyet olduğunu iddia etti ama bu toplumsal maliyet. Eğitimin de bir maliyeti var. Niye dünya bunu göze alıyor? Bir kere petrole alternatif olacak. Petrolü bitirmek istemiyor, onu ileride kimyasal madde olarak kullanmak istiyor. İkincisi jeotermali kullanıp petrol fiyatlarının yükselmesini önlemek istiyor. Üç, çevreci açıdan yaklaşıyor. Jeotermal tek başına bir enerji değil, bir sürü yan kolu var. Neden İzlandalılar 500 metre derine inip 600 derecelik kaynak arayacak, onlar deli mi? Şu anda İzlanda'nın enerjiye ihtiyacı mı var? Yok, fazlası var. Araştırıp iyisini buluyor. Nükleer enerji bütün nükleerciler tarafından alternatif olarak gösterilir. Nükleer enerjinin dünyadaki payı yüzde 7.7. Jeotermalin de payı yüzde 7.7. Niye jeotermal bir alternatif değil de nükleer kurtarıcı? 'Sadece' 70 bin ev jeotermalle ısınıyor Türkiye'de 170 tane jeotermal saha var. Bunların tümü, ısıtma, soğutma ve sanayide kullanılabilecek nitelikte. 10 saha, elektrik üretimine de uygun. Jeotermal enerjiyle ısınma açısından Türkiye şu anda dünyada beşinci. İzmir, Denizli ve Balıkesir'de jeotermal yolla toplam, 70 bin ev sıcak su dahil ayda ortalama 30 YTL'ye ısınıyor. Yatırım maliyeti ev başına 1500-2 bin dolar. Ama bu, bütün şebeke, kuyular, enjeksiyon, boru hattı ve dağıtımın bir eve maliyeti. Türkiye'de jeotermal enerjinin ulusal ekonomiye katkısı 1.4 milyar ama bunu 20 milyar dolara çıkarmak olası. Jeotermalle hidrojen üretmek mümkün. Hidrojen otomobil yakıtı olarak kullanılmaya başlandı. Önemli bir gelişme de Uluslararası Hidrojen Enstitüsü'nün İstanbul'da kurulması. Jetotermal enerjide lider, İzlanda. Türkiye'nin yanı sıra Güney Amerika'nın bir kısmı, Afrika'da sadece Kenya ve Yeni Zelanda'da da jeotermal enerji kaynakları var. Kanada, ABD'nin doğusu, Britanya ise bu açıdan 'sıfır'. RADİKAL 27.06.2005