Yardımı silahtan çıkarıyorlar

Dünyanın en zengin 8 ülkesinin liderleri bu yıl, İngiltere Başbakanı Tony Blair 'in önerisiyle Afrika'ya yardım ve küresel ısınma sorunlarını gündeme aldı. Live 8 konserlerinin ardından Afrika liderlerinden gelen ''Yardım edin'' çağrısı G-8 Zirvesi'ne yönelik beklentilerin hızla artmasına neden oldu. Oysa, Afrika'ya yapılan 25 milyar dolarlık yıllık yardımın 50 milyar dolara çıkarılması önerisinin kendisi sorgulanırken G-8'lerin zirvede bu artışı onaylayıp onaylamayacağı bile henüz kesin değil. BM Genel Sekreteri Kofi Annan , yoksul ülkeler, özellikle Afrika için harekete geçmenin tam zamanı olduğunu, yoksa geç kalınacağını söyledi. Annan, Blair ve İngiltere Maliye Bakanı Gordon Brown 'ı Afrika'ya yardımın arttırılmasını sağlamaya çalışan çağın iki büyük yöneticisi olarak tanımladı. Blair'in ünü öylesine arttı ki, eski Başbakan John Major bile Guardian'a bir makale yazarak 7 yıllık başbakanlığı boyunca Afrika için daha fazla çaba gösteremediğine pişman olduğunu söyledi. Major, dünyada yaşayan 6 milyar insanın yarısının günde 2 dolardan az gelirle geçinmek zorunda kaldığına işaret ettiği makalesinde, bu paranın Batılılar tarafından ''kafelerde harcandığına'' dikkat çekti. Major'ın sözünü etmediği başka göstergeler ise, bu sorunun tek umudu olarak görülen en zenginlerin, neden sorunu çözemeyeceğine dair bir fikir verebiliyor. G-8'lerin geçen ay aldıkları, içlerinde 14 Afrika ülkesinin bulunduğu 18 ülkenin toplam 40 milyar dolarlık borcunu silme kararından başlanabilir. ABD'nin Irak işgaline ayırdığı toplam bütçe bu yıl sonunda 200 milyar doları aşmış olacak. Borç-faiz sarmalı Afrika ülkeleri 1970-2002 tarihleri arasında toplam 540 milyar dolar borç almışlar ve 550 milyar dolar ödeme yapmışlar, buna karşın bugün hâlâ 300 milyar dolar borçları bulunuyor. Bu tablo, ilişkinin borç-faiz sarmalı içinde yürütüldüğünü gösteriyor. G-8'de karara bağlanması gereken Afrika'ya yıllık yardımların 25 milyar dolardan 50 milyar dolara yükseltilmesi önerisi için de kimi karşılaştırmalar anlamlı olacaktır. Yalnızca 2003 yılında G-8 ülkeleri 24 milyar doları aşan bir silah ihracatı yaptılar. ABD Kongre Araştırmaları Merkezi'nin tahminlerine göre gelişmekte olan ülkelere silah transferinin yüzde 89'u G-8'in 5 üyesinden geliyor: ABD, Rusya, Fransa, İngiltere ve Almanya. Bu koşullarda, yoksul Afrika'ya yapılan yardımların aşağı yukarı bu ülke yönetimlerinin silahlandırılabilmesi için zaten gerekli olduğu değerlendirmesini yapmak yanlış olmayacaktır. Somut bir örnek, yardımları arttırmayı öneren İngiltere'nin en büyük silah tekellerinden BAE'nin, 2001 yılında Tanzanya'ya sattığı askeri hava kontrol sistemi olabilir. İngiliz hükümetinin onayıyla gerçekleştirilen bu satışın bedeli 40 milyon dolar. Oysa, Tanzanya'da nüfusun yarısı temiz su kaynaklarına ulaşamaz durumda. Savaş bütçesi arttı G-8'lerin önde geleni ABD ile devam edelim. ABD, 2000 yılından bu yana Afrika'ya yaptığı yardımları 3 katına çıkararak 2004 yılı içinde 4.3 milyar dolarlık yardım yaptı. Eğer G-8'den Afrika'ya yardım kararı çıkarsa bu rakam 8.6 milyar dolar olacak. ABD'nin, 2005 yılında savunma ve nükleer silah harcamalarını da içeren askeri bütçesi ise, toplam 420.7 milyar dolar. Bu miktar 2004 yılında 399.1 milyar dolar; 2003'te 396.1 milyar dolar; 2002'de 343.2 milyar dolar; 2001'de 305 milyar dolar; 2000'de 288.8 milyar dolar idi. Irak veya Afganistan savaşları ise, askeri harcamalara ayrılan bütçeden karşılanmıyor. ABD Başkanı George Bush , 2003 yılı için Kongre'den 74.7 milyar dolarlık savaş bütçesi istemiş, bu miktar sonra daha da artmıştı. ABD Rusya'nın 6 katı, şer ekseni olarak nitelendirdiği Küba, İran, Libya, Kuzey Kore, Sudan ve Suriye'nin harcamaları toplamının 40 katına yakın askeri harcama yapıyor. Tüm dünyada askeri harcamaların toplamının 1 trilyon doları geçmesine karşın BM'nin yaptığı yıllık harcama 10 milyar dolar civarında kalıyor. Yani dünyada yapılan askeri harcamaların yaklaşık yüzde 1.5'i. CUMHURİYET 07.07.2005