Avrupa utancıyla yüzleşti

Times, “Serebrenitsa nihayet ölülerini defnederken, Avrupa utancıyla yüzleşti” şeklinde manşetten verdiği haberinde, Avrupa’nın savaş esnasındaki tutumuna eleştiriler yöneltti. Independent gazetesinde yer alan haberde de, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Kofi Annan’ın bir mesajına yer veriliyor. Annan, mesajında şöyle diyor: “Burada, insanın insana yaptığı mezalimi görüyoruz. Birleşmiş Milletler, kendi payına düşen sorumluluktan kaçınmamalıdır. Tarafsızlık ve şiddetten uzak durma ilkeleri temel alınmalıydı. Ciddi bir değerlendirme hatası yapılmıştır. Srebrenitsa’da yaşanan trajedi, Birleşmiş Milletler’in aklından asla çıkmayacaktır.” Bosna’da yayımlanan Dnevni Avaz gazetesi de, yapılan anma törenlerine katılan siyasetçilerin, Serebrenitsa’da yaşananları ‘soykırım’ olarak nitelendirmesini memnuniyetle karşılıyor. “Tüyler ürpertici suçlar deniyor; Cenevre Sözleşmesi’nin, uluslararası hukukun ciddi ihlalleri deniyordu. ‘Soykırım’ yasak kelimeydi. Ama pek çok kişi, bu kelimeyi çekinmeden kullandı” diye yazıyor gazete. Macaristan’da yayımlanan Nepszabadsag gazetesi ise, Srebrenitsa’yla ilgili şu yorumda bulunuyor: “Sırplar’ın büyük çoğunluğunun 10 yıl önceki katliamın gerçeklerini kabul etmeye hazır olduklarını düşünmek hata olur. Sırbistan’da televizyonlarda, ‘Serebrenitsa’ kelimesinin ya da katliam görüntülerinin kullanıldığı haberler başladığında, insanlar kanal değiştiriyor. Yugoslavya’yı böldüklerini ve yüz binlerce Sırp, Hırvat, Bosnalı ve Kosovalı’yı evsiz bıraktıklarını düşündükleri kişilerin anlattığı, Sırplar’ın işlediği suçları dile getiren hikayeleri duymak istemiyorlar.” Sırp gazeteleri yorumsuz Bosnalı Sırp gazetelerin çoğunda, anma törenleri yorum yapılmaksızın veriliyor. Nezavisne Novine gazetesinde ise Sırbistan eski Başbakan Yardımcısı Zarko Korac’ın bir yazısı yer alıyor. Korac, Sırbistan’ın anma törenlerine yaklaşımını eleştirdiği “Srebrenitsa - ertesi gün” başlıklı yazısında, törenlere bazı Sırp politikacıların katılmasının olumlu bir adım olduğunu belirtiyor, ancak katliamı üstlenme yönünde daha atılması gereken çok adım olduğunu yazıyor. İsveç’te yayımlanan Expressen ise, Srebrenitsa katliamının arkasındaki isimler Radko Mladiç ve Radovan Karadziç’in hala yargı önüne çıkarılamadığına dikkat çekiyor. “Eski Yugoslavya eğer Avrupa ve NATO yolunda adım atmak istiyorsa, gerçek açığa çıkarılmalı ve adalet yerini bulmalı” diye yazıyor gazete. Katliam hakkında bilgiler Srebrenitsa’da 10 yıl önce işlenen katliamda öldürülen Boşnakların kesin sayısı bilinmiyor. BM’nin eski Yugoslavya Savaş Suçları Mahkemesi savcısı, 7 ila 8 bin kişinin öldürüldüğünü belirtirken, Bosna Sırplarının hükümetinin hazırladığı bir raporda ölü sayısı 7779, Boşnak hükümetinin raporunda ise 8374’den fazla olarak gösteriliyor. Şimdiye kadar Srebrenitsa etrafında 42 toplu mezar bulunarak açıldı. Uzmanlar 22 bölgede daha toplu mezar olduğunu tahmin ediyor. Şimdiye kadar 2070 kurbanın kesin kimlik tespiti yapıldı. 7 binden fazla ceset torbasında ise parçalanmış ceset parçaları kesin kimlik tespiti için bekletiliyor. Cesetler toplu mezarlara atılırken buldozerler tarafından parçalandığı için kimlik tespiti çok zor. Ayrıca Sırplar katliamı gizlemek için bazı cesetleri ilk gömüldükleri toplu mezarlardan çıkarıp, başka yerlere tekrar gömmüşler. BM’nin eski Yugoslavya Savaş Suçları Mahkemesi’nde açılan davada şimdiye kadar katliamla ilgili olarak 19 kişi suçlandı. Bunlardan 6’sı hakkında mahkumiyet kararı verildi. 10’u halen yargılanıyor veya yargılanmayı bekliyor. Mahkemede mahkum olan en üst düzey Sırp yetkili, Sırp ordu komutanlarından Radislav Krstic. Krstic 2004’de, “soykırıma yardım etmek ve soykırıma katılmak” suçlarından 35 yıl hapse mahkum oldu. Soykırımla suçlanan, savaş sırasında Bosnalı Sırpların lideri Radovan Karadziç ve Genelkurmay Başkanı Ratko Mladiç dahil 3 kişi göstermelik olarak aranıyor görünüyor. MİLLİ GAZETE 13.07.2005