Tahran düğmeye bastı

Bir süredir ABD ve AB ile nükleer tango yürüten İran, en kritik dönüşlerinden birini yaptı. ABD'nin İran'ı 'şer ekseni'ne alma gerekçelerinden birinin nükleer programı olması üzerine, AB'nin uranyum zenginleştirmeden vazgeçmesi karşılığı ekonomik-siyasi destek paketi önerdiği Tahran, öneriyi reddetmesinin ardından dün uranyum dönüştürme faaliyetlerine resmen başladı. İran yönetimi, AB'nin nükleer müzakerelerin sona ereceği ve ABD'nin arzuladığı gibi BM Güvenlik Konseyi'ne havale edileceği tehditlerine "Zerrece korkumuz yok" yanıtını vermişti. AB'nin çağrısıyla bugün toplanacak olan BM'ye bağlı Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun (UAEK), İran'ı uyarması bekleniyor. Yanıt resmen iletildi İsfahan'daki tesise giden UAEK denetçileri, dün kameralarını yerleştirdi. İran Atom Enerjisi Kurumu Başkan Yardımcısı Muhammed Saidi de, uranyum dönüştürme tesisinin Kasım 2004'te durdurulan faaliyetlerine UAEK denetimi altında başladığını duyurdu. Geçen hafta AB'nin önerisini 'kabul edilemez' diye niteleyen İran, resmi yanıtını dün Britanya, Fransa ve Almanya'nın Tahran büyükelçilerine iletti. Mektubun içeriği açıklanmazken, İran uranyum zenginleştirmeyi kapsamayan bir öneriyi kabul edemeyeceğini belirtmişti. ABD'nin de desteğini alan AB önerisi, uranyumu dönüştürerek nükleer yakıtı üretmesinden ebediyen vazgeçmesi karşılığında, İran'ın sivil nükleer programını tanıyor ve Hazar enerji kaynaklarını Avrupa'ya götürecek ana güzergâh olmasını vaat ediyordu. AB tarafı tepkili AB tarafı da teklifin reddedilmesine tepki gösterdi. Almanya Dışişleri Bakanı Joschka Fischer, İran atom bombası üretecek kapasiteye ulaşırsa 'çok kötü şeyler olacağını' söylerken, Fransa Dışişleri Bakanı Philippe Douste-Blazy de, İran'ın 'önemli bir kriz' başlattığını belirtti. Britanya Dışişleri Bakanı Yardımcısı Ian Pearson da "İran'ın önerileri tartışmadan reddetmesi zarar verici" dedi. Tahran'ın diğer manevrası da, Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı sıfatıyla AB'yle başmüzakereci olan Hasan Ruhani'nin yerine Ali Laricani'yi atamak oldu. Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad'ın atadığı ve dini lider Ali Hamaney'e yakınlığıyla tanınan Laricani, nükleer program konusunda ödünsüzlüğüyle biliniyor. Laricani, AB'nin öneri paketi karşılığı uranyum zenginleştirmeden vazgeçmeyi inciyi şekerle değiş tokuş etmeye benzetiyor. Diğer yandan Tahran'ı ziyaret eden Suriye lideri Beşar Esad, Irak ve İran ile birlikte bölgedeki işgalcilere karşı bir blok oluşturmaları gerektiğini söyledi. Ahmedinecad da ikili ilişkilerinin güçlenmesi ve bölgedeki rolünün düşmanlarını kızdırdığını kaydetti. RADİKAL 09.08.2005