Türkiye'den Musul uyarısı

Irak geçici yönetimi tarafından hazırlanan ve Musul ile Kerkük'ün yönetiminin Kürtler tarafından oluşturulacak bir eyalete bırakılmasını öngören anayasa taslağı Ankara'nın tepkisini çekti. Dışişleri Bakanlığı kaynakları bu durumun Lozan Antlaşması ve dönemin Milletler Cemiyeti kararlarına aykırı olduğunu belirtirken ''Anayasa'nın bu şekilde hazırlanması durumunda Türkiye'ye söz hakkı doğar. Bu anayasa sadece Irak'ı değil uluslararası antlaşmalar bakımından Türkiye Cumhuriyeti'ni de etkiler'' dedi. Ankara'nın Irak yönetimine taslağın değiştirilmesi konusunda uyarıda bulunduğu öğrenildi. Irak anayasası taslağı Türkiye'nin Lozan Antlaşması ile kazandığı haklarına aykırılık oluşturuyor. Lozan Antlaşmasın'nın 3. maddesinin Irak ile ilgili 2. fıkrası şöyle: ''Türkiye ile Irak arasındaki sınır, işbu antlaşmanın yürürlüğe girişinden başlayarak dokuz aylık bir süre içinde Türkiye ile İngiltere arasında dostça bir çözüm yoluyla saptanacaktır. Öngörülen süre içinde iki hükümet arasında bir anlaşmaya varılamazsa, anlaşmazlık Milletler Cemiyeti Meclisi'ne götürülecektir. Sınır çizgisi konusunda alınacak kararı beklerken Türk ve İngiliz hükümetleri, kesin geleceği bu karara bağlı olan toprakların şimdiki durumunda herhangi bir değişiklik yapacak nitelikte hiçbir askeri ya da başka bir harekette bulunmamayı karşılıklı olarak yükümlenirler.'' Bu madde kapsamında dönemin Birleşmiş Milletler'i olan Milletler Cemiyeti'nin aldığı kararda ise Musul'un Irak'a bırakıldığı, ancak kentin yönetiminin doğrudan Irak'a ait olacağı, hiçbir bölge ya da eyalete bırakılamayacağı ifade ediliyor. Ancak Irak geçici yönetimi tarafından hazırlanan anayasa taslağında Musul ve Kerkük'ü içine alan bir Kürt eyaleti kurulacağı vurgulanıyor. Bunun yanı sıra bu eyalet başkanının yurtdışı gezilerinde de o bölgeyi temsil edebileceği ifade ediliyor. Ankara rahatsız Anayasa taslağını değerlendiren Ankara ise konunun doğrudan Türkiye'nin uluslararası haklarını gasp ettiği konusunda Irak'a uyarıda bulunurken Kürt eyaleti ile ilgili kısımların anayasadan çıkarılmasını istedi. Dışişleri kaynakları da, anayasa bu haliyle yasalaşırsa bunun Türkiye'yi de yakından ilgilendireceğini söyledi. Uluslararası antlaşmaların yasalardan üstün olduğuna dikkat çeken kaynaklar, ''Anayasanın bu şekilde hazırlanması durumunda Türkiye'ye söz hakkı doğar. Bu anayasa sadece Irak'ı değil uluslararası antlaşmalar bakımından Türkiye Cumhuriyeti'ni de etkiler'' değerlendirmesini yaptılar. Kaynaklar, anayasa taslağının bölgede ileriki süreçte bağımsız bir Kürt devleti oluşturulmasına kapı araladığına dikkat çekerken Türkiye'nin özellikle Musul üzerinde böyle bir oluşuma sert tepki vereceğini ifade ettiler. CUMHURİYET 11.08.2005