İran üzerindeki enerji hesapları

İran üzerindeki nükleer santral baskısının ardında, AB'nin çekirdek üçlüsü Almanya, Fransa ve İngiltere'nin hammadde ve dış pazar hesapları da yatıyor. Almanya Başbakanı Gerhard Schröder' in, askeri bir müdahale için ''Henüz söz konusu değil'' ifadelerini kullanması, uluslararası siyasal gözlemcilerce bir tür ''gizli tehdit'' olarak yorumlandı. Savunma Bakanı Peter Struck' un son açıklamalarıyla, Washington ile işbirliğini öne çıkarmaya başlaması dikkat çekti. Berlin, Paris ve Londra'nın, İran'ı AB'ye ekonomik açıdan tam bağımlı bir çevre ülke düzeyine indirgeyen son önerilerinin, Tahran'da tepkiyle karşılanması, bölgenin ısınmaya devam edeceğini gösteriyor. Batı medyasında art arda yayımlanan analizlerde, İran'ın özellikle Almanya'nın Rusya'ya olan tek yanlı enerji bağımlılığını dengeleyecek yeni bir kapı olarak görüldüğüne dikkat çekildi. Son sürtüşmelerin, Almanya'nın enerji devi Eon-AG'nin İran'la yeni bir doğalgaz hattı kurma görüşmelerine rastlaması anlamlı bulundu. Eon'un, İran'dan çıkarak Ermenistan, Gürcistan, Karadeniz ve Ukrayna hattı üzerinden Batı Avrupa'ya bağlanacak bir enerji hattı kurmak amacıyla yaptığı girişimlerin, Ukrayna ve Belarus'ta ''muhtemel'' iktidar değişimleriyle paralellik taşıması da dikkat çekiyor. İran'ın, AB içinde en yoğun dış ticaret ilişkileri Almanya ile. Almanya İran'ı ihracat sektörleri için bir sıçrama tahtası olarak da görüyor. İran ile Batı arasındaki çekişmelerin sadece bu bölgeleri değil, Rusya, Hindistan, Çin ve diğer Uzakdoğu ülkelerini de yakından ilgilendirdiği gözleniyor. Rusya, İran'a nükleer teknoloji satmaya devam ederken Hindistan'ın İran'la arasında günde 60 bin metreküp doğalgaz taşınacak bir enerji hattı kurmayı planladığı belirtildi. Çin'in ise geçen yıl ekim ayında İran'la 100 milyar dolarlık bir petrol ve doğalgaz anlaşması yaptığı kaydedildi. İran'ın Çin ve Rusya'nın da katılımıyla Şanghay İşbirliği Örgütü çerçevesinde ABD'ye Orta Asya'daki askeri üslerini çekme talebinde bulunması, sürtüşmelerin değişen yörüngesi ve muhtemel ittifaklara yönelik olarak son derece ciddi bir sinyal olarak değerlendirildi. CUMHURİYET 11.08.2005