'İç savaşı' imzaladılar

Irak'ta haftalardır süren ve üç kez ertelenen anayasa görüşmeleri dün sonuçlandı. Anayasa taslak metni "Eğer istediklerimiz olmazsa iç savaş çıkar" uyarılarına rağmen Sünniler'in onayı olmadan meclise sunuldu. Daha sonra ise mecliste okundu ki bu da anayasanın otomatik olarak kabul edildiği anlamına geldi. Anayasanın tamamlandığının duyurulmasının ardından Sünni yetkililer taslağı reddettiklerini açıkladı. 15 Sünni üyesi olan komitedeki 4 Sünni görüşmeciden biri olan Muhammed Abed Rabbu, taslağı onaylamadıklarını çünkü anlaşmazlık olan konularda istedikleri değişiklerin yapılmadığını söyledi. Bir başka Sünni yetkili ise taslağın "Irak'ın bütünlüğü ve Irak'taki Arap kimliği ile kaygılar" nedeniyle reddedildiğini açıkladı. REFERANDUM REDDEDİLECEK Sünniler metni "ABD yapımı" olarak nitelendirdi, Birleşmiş Milletler ve Arap Birliği'nden duruma müdahale etmesini istedi. Adının açıklanmasını istemeyen bir Sünni yetkili, "Pozisyonumuz aynı. İlke olarak hiçbirşey değişmedi. Dün Amerikan büyükelçisiyle biraraya geldik ve kendisi bizi tehdit etti. Ancak tehditleri işe yaramayacak" dedi. Sünniler taslağın hile yapılmaması halinde, referandumda reddedileceğini ileri sürüyor. Bir sonraki adımlarının ne olacağını tartışmak için bir konferans düzenleyeceklerini açıklayan Sünniler son ana kadar anayasa karşıtı kampanyaya devam edeceklerini belirtiyor. Şİİ VE KÜRTLER'İN KUMARI Peki şimdi ne olacak? İngiliz Guardian gazetesine göre "Sünni ve Şiiler, Sünniler'in onayı olmadan anayasayı meclise sunarak büyük bir kumar oynadı. Kriz giderek derinleşecek ve direniş artacak". Bir başka İngiliz gazetesi Independent ise Irak'taki durumun giderecek içinden çıkılmaz bir hal aldığını "Sünniler'in anayasanın reddedilmesi için ellerinden geleni yapacağını ve Irak'ın sivil savaşa bir adım daha yaklaştığını" yazdı. Onaylanan taslak 15 Ekim'de halkoyuna sunulacak. Taslağın 5 milyon kopyası bilgilendirmek amacıyla Irak çapında halka dağıtılacak. Taslağın reddedilmesi için 18 eyaletin 3'ünde üçte iki oranında 'hayır' oyu gerekiyor. Sünni Araplar Irak çapında azınlık olsalar da üç eyalette çoğunluk durumunda bulunduklarından 'hayır' teorik olarak mümkün görünüyor. Federalizme 6 ay erteleme Taslağın nihai şekli 22 Ağustos'ta meclise sunulandan perk farklı değil. Son versiyonda da ilki gibi "demokratik, parlamenter ve federal bir Irak"tan söz ediliyor. En önemli değişiklik federalizm konusunda. Değişikliğe göre, 'federal yapı', aralık ayında yapılacak seçimlerin üzerinden 6 ay geçmesinin ardından geçerlilik kazanacak. Kürtler, özerk yapılarını koruyacak. İslamiyet'in yasaların "yasaların esas kaynağı" olduğu yönündeki eski ibare "önde gelen kaynak" olarak değiştirildi. 7'inci Madde Sünniler'in isteğine uygun şekilde "Baas Partisi'nin kapatılması" değil, "Saddam Hüseyin'in Baası'nın kapatılması" olarak değiştirildi. Sünniler metinde "Irak'ın İslam ve Arap dünyasına ait" ibaresinin yer almasını istiyordu. Ancak son metinde "Irak İslam dünyasına ait. Sünniler Irak'ın Arap ve İslam aleminin bir parçası" ifadesi yer aldı. Sünniler neye karşı çıkıyor? 71 üyeli anayasa hazırlama komisyonunun 15 Sünni üyesi, taslaktaki 20 maddeyi reddediyor, ancak en çok Kürtler ve Şiiler'e ülkenin kuzeyi ve güneyinde petrol kaynakları üzerinde kontrol hakkı tanıma fırsatı verecek ve ülkenin bölünmesine yol açabilecek federalizme karşı çıkıyor. Daha önce Kürtler ve Şiiler'in üzerinde anlaştıkları ve Sünniler'i dışladıkları taslak metin şu maddeleri içeriyordu: Irak, cumhuriyetçi, demokratik ve federal bir devlet olacak. Irak'ın resmi dili Arapça ve Kürtçe olacak. Türkmence, Türkmenler'in yaşadığı bölgelerde resmi dil olarak kullanılacak. Petrol ve gaz, Irak halkının mülküdür. Federal hükümet şimdiki petrol yataklarından çıkarılan petrol ve gazları yerel hükümet ve vilayetlerle birlikte yürütecek. Bu ürünlerden elde edilen gelir nüfus dağılımına göre dağıtılacak. SABAH 29.08.2005