Şüpheli ve sanık hakları...

Türk Ceza Kanunu'nu yenileyerek AB uyum sürecinde önemli bir yol alan hükümet, bu kanunun getirdiği yenilikler çerçevesinde şüpheli ve sanık haklarını da liste halinde Emniyet teşkilatının bilgisine sundu. Emniyet, jandarma ve İçişleri Bakanlığı'nın tüm birimlerine dağıtılan listenin tüm personel tarafından 'ezberlenmesi' için çalışmalara başlandı. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı'nca (BİHB) hazırlanan listeden tüm kamu kurum ve kuruluşlarının yanı sıra sivil toplum örgütleri de haberdar edildi. Şüpheli hakları listesinde temel insan hakları sıralandıktan sonra, şu haklara dikkat çekiliyor: Hakları ihlal edilen şüpheli veya sanık, iç hukuk yolları ile sorununu çözemezse uluslararası yargıya gitme hakkına sahiptir. Herkese kelepçe takılmayacak ** Şüpheli veya sanık vatandaş ise sınır dışı edilemez. Yurtdışında yaşıyorsa ülkesine girme özgürlüğünden yoksun bırakılamaz. ** Adil yargılama, aleni yargılama, makul sürede yargılanma, tarafsız mahkemede yargılanma, yasayla oluşturulmuş mahkemede yargılanma hakkına sahiptir. ** Yetkili mercinin tutuklama, yakalama veya gözaltı kararı dışında şüpheli veya sanığın hareket serbestisi engellenemez. ** Şüpheli veya sanık keyfi olarak özgürlüğünden mahrum bırakılamaz, insanlık dışı ya da küçültücü muameleye tabi tutulamaz. ** Kendilerinin ya da başkalarının yaşam ve beden bütünlükleri bakımından tehlikeli olduklarına ilişkin belirti yoksa şüpheli veya sanık kelepçe takılmama hakkına sahiptir. ** Şüpheli veya sanık, kanunlarla belirlenen sürelerden daha fazla gözaltında tutulamaz. ** Şüpheli veya sanık, yakınlarına gözaltında olduğunu haber verebilme hakkına sahiptir. Savunma imkanı verilmeden ona ceza verilemez. ** Şüpheli veya sanık kendisine yöneltilen suçlamayı öğrenme hakkına sahiptir. Suçlamanın ne olduğu hakkında anladığı bir dilde bilgi edinme hakkına da sahiptir. ** Şüpheli veya sanık bizzat veya avukatı aracılığıyla kendisini savunma hakkına sahiptir. Savunmasını hazırlayabilmek için yeterli süreye ve yeterli imkânlara sahip olmalıdır. ** Şüpheli veya sanık iddia tanıklarını sorguya çekme, müdafaa tanıklarının dinlenmesini isteme hakkına sahiptir. ** Bilirkişi davet edebilme, savunması için gerekli bilgi ve belgelere erişme hakkına sahiptir. ** Şüpheli veya sanık, susma hakkına sahiptir. Bu suskunluktan sonuç çıkarılmaması da onun bir hakkıdır. ** İfade ve sorgu esnasında avukatın hazır bulunması, avukatla kimsenin duyamayacağı özel bir ortamda görüşme hakkına sahiptir. RADİKAL 14.09.2005