Toplumların ekonomisini içten çürüten ve felç eden en önemli faktör faizdir. Faizin her çeşidini yasaklayan İslam, böylelikle hem toplumların ekonomisini ve hem de bireyler (ya da gruplar) arasındaki ticari ilişkileri sağlama almıştır. Peki Hz.Muhammed, devlet yönetiminde ekonomik ve mali düzen ile rüşvet ve yolsuzluk denetimini nasıl sağlamıştı?
İsrafı haram sayması ve malın toplumdaki bazı kişilerin elinde dönüp dolaşan bir araç olmaması gerektiğini hatırlatan İslam, böylelikle hem tüketime yönelik ve hem de mali kaynakların doğru kullanılmasına yönelik sunduğu bakış açılarıyla toplumun ekonomisini güçlü tutmaya çalışmıştır.
Hz.Peygamber sosyal adaletin sadece prensiplerini koymadı, aynı zamanda gerçekleştirdi de.Getirilen ekonomik tedbirlerle zengin- fakir arasındaki uçurum mümkün olduğu ölçüde kapandı;insan tabiatıyla uygunluk içinde bir denge ve eşitlik ortamı doğdu.Fakirler zenginlerin iyiliğini ister ,zenginler de fakirleri koruyup gözetir duruma geldiler.
''Hz. Peygamber Medine'de öncelikle ''müşrikler ve yahudilerin ticaret yaptığı pazardan ayrı olarak müslümanlar için bir pazar yeri tesbit etti; oranın daraltılmamasını, sabit yerler edinilmemesini ve vergi konulmamasını emretti''
''Vergi konulmaması maliyetlerin azaltılıp bu pazarın daha karlı ve cazip hale getirilmesi,sabit yerler edinme yasağı da müteşebbisler arasında adaletin sağlanması ,imtiyazlara yer verilmemesi ve çalışkanlığın özendirilmesi bakımından önem taşımaktadır''
''Pazara mal getirenin rızıklandırıldığını, karaborsacının ise lanetlendiğini belirten Resulullah ayrıca şehirler arası mal sevkiyatı sırasında alınmakta olan iç gümrük vergilerinin alınmasını yasaklayarak, Medine'ye mal sevkiyatının devamlılığını sağlamaya çalıştı.''
''Ticaret ve alışveriş alanında aldatmaya,istismara haksız kazanca yol açacak her türlü teşebbüsü oratdan kaldırdı.Bu çerçevede köyden şehire mal getirenlerden pazara varmadan mal alınmasını satın alınan malın kabz edilmeden ve yolda alınan malların pazara nakledilmeden satılmasını yasakladı ve bunu kontrol için görevliler tayin etti.Böylece haksız rekabeti ve piyasa fiyatlarının suni olarak yükseltilmesini engelledi.''
''İslam toprakları genişleyip elde edilen gelirler artınca Hz.Muhammed zekat, cizye, haraç ,uşur gibi vergileri takdir ve toplamak üzere görevliler, vergileri yazmak için özel katipler tayin etti.''
''Zekatlar toplanırken halka baskı ve haksızlık yapılmaması için bir arada olan malların zekattan kaçmak için ayrılmamasını,ayrı olanların da zekat almak için bir araya getirilmemesini emrederdi''
Bu tavsiyeler doğrultusunda görevliler zekat alırken hayvanın ne semizini ne en zayıfını değil, orta hallisini ayırırlar, zekat için sürüden özellikle en semiz hayvanlar seçilmişse bunlar Resulullah tarafından iade edilirdi.
İşte hayatı imrenilecek hassas bir çizgide yaşayan iki cihan güneşi Hz.Muhammed(s.a.v) efendimizin ekonomi ve mali düzen sistemindeki o naif ahlaktan bir adım öteye çıkmamıştır.
İmedya.Com / 21 EKİM 2005 CUMA
